Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi og nemendur úr UNESCO-skólunum MR, Kvennó, Versló og MH bjóða framhaldsskólanemum skemtilegt tækifæri til að kynnast heimi alþjóðlegrar diplómasíu – og takast á við eina af stærstu áskorunum samtímans: Öryggi kvenna og stúlkna í Afganistan. Verkefnið byggir á aðferðafræði Model UN (Hermilíkan Sameinuðu þjóðanna), þar sem nemendur setja sig í spor fulltrúa aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna og leitast að því að auka réttlæti og tryggja frið, með það að markmiði að stuðla að fjölþjóðlegri samvinnu og sjálfbærni. Ráðstefnan er haldinn með stuðningu frá NýMennt á Menntavísindasviði Háskóla Íslands og Utanríkisráðuneytinu.

Þátttakendur fá innsýn í ákvarðanatökur á alþjóðavettvangi – og upplifa jafnframt hvernig rödd ungs fólks getur haft áhrif.

Hver getur tekið þátt?

Þátttakendur þurfa enga sérstaka reynslu og er þess einungis krafist að nemendur vilji læra meira um starfsemi Sameinuðu þjóðanna.

Viðburðurinn er opinn öllum framhaldsskólanemendum en nemendum í UNESCO-skólum er veittur forgangur. Nemendur í 10. bekk geta sótt um.

Skráðu þig til þátttöku hérna: https://foms.office.com/e/ekNb2pjfCm

Af hverju ættir þú að taka þátt?

• Skemmtilegt tækifæri: Þú færð að prófa þig áfram í ræðuhaldi, samningaviðræðum og samvinnu.
• Skildu heiminn betur: Þú lærir hvernig Sameinuðu þjóðirnar starfa og hvernig ákvarðanir um stærstu mál samtímans eru teknar.
• Vertu hluti af lausninni: Þú tekur þátt í að móta hugmyndir og lausnir sem skipta raunverulegu máli.
• Byggðu tengslanet: Þú hittir jafnaldra úr öðrum skólum, myndar ný vinatengsl og kynnist fólki með svipuð áhugamál.
• Einstök reynsla fyrir framtíðina: Þessi þátttaka styrkir þig sem borgara og framtíðarleiðtoga – og getur líka verið dýrmæt reynsla í námi og starfi.

Nemendur úr UNESCO-skólunum MR, Kvennó, Versló og MH mynda sérstakan stýrihóp sem skipuleggur viðburðinn, en nemendum úr öðrum UNESCO-skólum um land allt er boðið að taka þátt. Verkefnið sameinar fræðslu, skapandi vinnu og valdeflingu og leggur áherslu á að gera ungt fólk að virkum þátttakendum og framtíðarleiðtogum.

Alþingi samþykkti þann 12. nóvember 2025 frumvarp félags- og húsnæðismálaráðherra um lögfestingu Samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (SRFF). Lögfestingin markar tímamót í íslenskri mannréttindavernd og styrkir réttarstöðu fatlaðs fólks með skýrum og beinum lagalegum hætti.

Samningurinn tryggir fötluðu fólki víðtæk mannréttindi, þar á meðal rétt til að lifa sjálfstæðu lífi, njóta fulls aðgengis, fá þjónustu án mismununar og taka þátt í samfélaginu á eigin forsendum. Hann var samþykktur á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna þann 13. desember 2006.

Lengi hefur verið kallað eftir lögfestingu SRFF hér á landi en Ísland fullgilti samninginn árið 2013. Með stofnun Mannréttindastofnunar Íslands, sem uppfyllir Parísarviðmið Sameinuðu þjóðanna, hefur nú verið uppfyllt eitt af lykilskilyrðum um eftirlit og innleiðingu samningsins. Lögfestingin byggir jafnframt á umfangsmikilli vinnu við landsáætlun í málefnum fatlaðs fólks sem mótar fyrstu heildstæðu stefnu Íslands á þessu sviði.

Með lögfestingunni verður samningurinn fullgild réttarheimild sem dómstólar, stjórnsýsla og sveitarfélög geta vísað beint til. Réttindi fatlaðs fólks verða þannig skýrari í íslenskum lögum og innleiðing samningsins fær aukið vægi.

Lögfestingin er mikilvægur áfangi, en áfram stendur yfir vinna við að tryggja að framkvæmd og þjónusta endurspegli réttindi samningsins í daglegu lífi fatlaðs fólks.

Einnig má hér nálgast auðlesið efni um SRFF, sem gefið var út af Þroskahjálp.

Til hamingju Ísland! Áfram mannréttindi fyrir öll!

Mánudaginn 10. nóvember, kl. 17:00-19:00 munu utanríkisráðuneytið, Íslandsdeild Norræns tengslanets kvenna í sáttamiðlun (Nordic Women Mediators Network), Jafnréttisskóli GRÓ og Alþjóðamálastofnun við Háskóla Íslands, UN Women Ísland og Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi standa að alþjóðlegu málþingi um konur, frið og öryggi. Málþingið fer fram í Hátíðarsal Háskóla Íslands, í Aðalbyggingu og er haldið samhliða Heimsþingi kvenleiðtoga sem fram fer í Hörpu dagana 10.–12. nóvember.

Málþingið er haldið í tilefni 25 ára afmælis ályktunar öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna númer 1325 um konur frið og öryggi sem samþykkt var árið 2000. Ályktunin markaði tímamót með því að viðurkenna mikilvægi þátttöku kvenna í friðarferlum, vernd þeirra í átökum og samþættingu kynjasjónarmiða í öryggismálum. Því er ætlað að skapa vettvang fyrir alþjóðlegt samtal milli stjórnvalda, fræðasamfélagsins, alþjóðastofnana og grasrótar og staðfestir áframhaldandi forystu Íslands á sviði jafnréttis, friðar og mannréttinda, og sem málsvari ályktunar 1325 undanfarna tvo áratugi. Rúmlega helmingur aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna hafa mótað landsáætlun til að framfylgja ályktun 1325 um konur, frið og öryggi. Ísland hefur mótað sína fjórðu landsáætlun og er málþingið liður í framfylgd hennar.

Á málþinginu munu leiðtogar frá átakasvæðum, alþjóðastofnunum, frjálsum félagsamtökum og fræðasamfélagi taka þátt í samræðum um ólíka reynslu af aðkomu kvenna að öryggismálum. Þær munu jafnframt ræða stöðu kvenna innan alþjóðakerfisins út frá ályktuninni sem og þær skuldbindingar sem stuðla að aukinni þátttöku kvenna í fyrirbyggjandi aðgerðum gegn vopnuðum átökum, friðarferlum og friðaruppbyggingu að loknum átökum.

Málþingið er opið öllum en nauðsynlegt er að skrá þátttöku með því að smella á meðfylgjandi hlekk: 25 Years of Women, Peace and Security: Renewed commitments to gender responsive solutions

Góðfúslega mætið vel tímanlega því skrá þarf gesti inn í salinn þar sem málþingið fer fram. Viðburður hefst tímanlega kl. 17:00.

Dagskrá

17:00 – Opnunarávarp, Irma Erlingsdóttir, forstöðumaður Jafnréttisskóla GRÓ við Háskóla Íslands og þátttakandi í tengslaneti norrænna kvenna í sáttamiðlun (Nordic Women Mediators).

17:10 – Setningarræða, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands

17:20 – Pallborðsumræður um hlutverk og áhrif kvenna í öryggismálum og friðarferlum

Stjórnandi: Melanne Verveer, forstöðukona fræðaseturs um konur, frið og öryggi við Georgetown háskóla í Bandaríkjunum.

Þátttakendur

◦ Mariana Betsa, aðstoðarutanríkisráðherra Úkraínu

◦ Dr Isata Mahoi, ráðherra jafnréttismála og málefna barna í Síerra Leóne

◦ Sofia Calltorp, framkvæmdastýra skrifstofu UN Women í Genf og yfirmaður mannúðarmála stofnunarinnar

◦ Summer Abu Mughli, sérfræðingur í alþjóðamálum frá An-Najah háskólanum í Palestínu

18:20 – Lokaorð Silja Bára Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands

18:30–19:00 Móttaka þar sem boðið verður upp á léttar veitingar.

Málþingið er opið öllum en nauðsynlegt er að skrá þátttöku með því að smella á meðfylgjandi hlekk: 25 Years of Women, Peace and Security: Renewed commitments to gender responsive solutions

Hægt verður að fylgjast með málþinginu í streymi hér: https://vimeo.com/event/5488701

Þann 24. október fagna Sameinuðu þjóðirnar (SÞ) 80 ára afmæli sínu. Þegar stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna tók gildi árið 1945 var markmiðið skýrt: að tryggja frið, mannréttindi og alþjóðlega samvinnu. Á áttatíu árum hafa SÞ gegnt lykilhlutverki í að efla lýðræði, mannréttindi, menntun og sjálfbæra þróun.

Nú standa Sameinuðu þjóðirnar á nýjum tímamótum. Á afmælisárinu fer stofnunin í gegnum umfangsmikið umbótaferli, þar sem áhersla er lögð á að færa starf hennar nær fólki, efla traust og gagnsæi, og gera alþjóðlegt samstarf skilvirkara og sanngjarnara. Aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, António Guterres, hefur kallað eftir „sterkara, nánara og virkara fjölþjóðakerfi“ sem byggir á raunverulegri þátttöku borgara og aukinni rödd ungs fólks og samfélagsins alls.

Stofnanir Sameinuðu þjóðanna hafa haft víðtæk áhrif á daglegt líf fólks, meðal annars í gegnum Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina (WHO), Barnahjálp SÞ (UNICEF), Menningarmálastofnun SÞ (UNESCO) og Flóttamannastofnun SÞ (UNHCR). Verkefni þeirra snerta öryggi, menntun, jafnrétti, loftslagsmál og mannúð, og mynda grunn að alþjóðlegu samstarfi um lausnir á sameiginlegum áskorunum.

Á Íslandi hefur Félag Sameinuðu þjóðanna í tæpa átta áratugi unnið að því að efla vitund, fræðslu og þátttöku almennings í alþjóðlegum málum. Félagið vinnur sérstaklega með ungu fólki og borgarasamfélaginu meðal annars með því að kynna heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna og skapa vettvang fyrir samræðu um málefni SÞ, frið og mannréttindi.

Afmælisdagur Sameinuðu þjóðanna ber með sér sterka íslenska tengingu. Kvennafrídagurinn 1975 var haldinn á degi Sameinuðu þjóðanna á ári útnefndu af SÞ sem kvennaár SÞ. Þann dag tengdu íslenskar konur baráttu sína fyrir jafnrétti beint við alþjóðlega baráttu Sameinuðu þjóðanna um réttlæti, frið og samstöðu.

„Barátta íslenskra kvenna hefur frá upphafi verið í takt við þau gildi sem Sameinuðu þjóðirnar standa fyrir. Að jafna tækifæri kynjanna er forsenda friðar, lýðræðis og sjálfbærrar framtíðar. Íslenskar konur sýndu með Kvennafrídeginum að barátta fyrir jafnrétti er hluti af stærra verkefni heimsins, því sem Sameinuðu þjóðirnar voru stofnaðar til að tryggja og verja,“ segir Vala Karen.

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi hvetur almenning, skólasamfélög til að nýta afmælið til að íhuga mikilvægi alþjóðlegrar samstöðu, samstarfs og samtals, sérstaklega á tímum aukins vantrausts og spennu í alþjóðamálum.

„Framtíð Sameinuðu þjóðanna ræðst ekki einungis í höfuðstöðvunum í New York, hún ræðst af vilja okkar allra til að standa vörð um gildi friðar, jafnréttis og lýðræðis,“ segir Vala Karen.

Verður heimurinn betri? Við þessari spurningu eru margvísleg svör. Mörg okkar lifa lengra, heilbrigðara og innihaldsríkara lífi. En lifnaðarhættir okkar setja álag á jörðina, auk þess sem stríð, átök og faraldrar geysa víða. Þriðjudaginn 14. október gaf Félag Sameinuðu þjóðanna í samstarfi við Miðstöð menntunar- og skólaþjónustu út vefinn verdurheimurinnbetri.is og bók að safna nafni. Vefurinn er hannaður af hönnunarstofunni 14islands fyrir Þróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna (UNDP), í miklu samráði við ungt fólk. Við héldum útgáfuhóf í Fjölbrautarskólanum við Ármúla þar sem fjöldi ungs fólks komst skrefinu nær við að svara þessari erfiðu spurningu. Um 100 manns mættu á viðburðinn og gátu nemendur tekið þátt í happdrætti og hlutu þrjú ungmenni vinninga. Hófið endaði með miklu lófaklappi og fengu öll sem mættu pizzu á leiðinni út.

Útgáfuhófið var stórskemmtilegt og þökkum við sérstaklega Báru Karínu og Stefaníu Sigurdís fyrir góða og fræðandi viðburðarstjórn. Hófið var fjölmennt, en starfsfólk og nemendur Fjölbrautarskólans við Ármúla fá sérstakar þakkir fyrir samstarfið.

Verður heimurinn betri? er kennsluverkfæri sem hjálpar ungu fólki að skilja heiminn sem við búum í. Með því að hvetja til ígrundunar um ástandið í heiminum styður verkefnið við fjölbreytta og gagnrýna hugsun, færni sem nýtist í öllum námsgreinum.  Á vefnum má finna fjölbreytt og gagnvirkt efni fyrir skóla, kennara og aðra áhugasama. Efnið byggir á nýjustu tölfræðilegri framsetningu um þróun heimsins og heimsmarkmiðin um sjálfbæra þróun og er ætlað til að vekja til umræða, fræða og hvetja til virkni meðal ungs fólks.

Vefurinn er gagnvirkur og virkar þannig að nemendur safna stigum með því að nota vefinn. Stigin geta þeir síðan notað til þess að kjósa hvaða málefni skiptir þá mestu máli. Verður heimurinn betri? hefur nú þegar vakið mikla lukku og hvetjum við alla skóla til þess að skoða hann.

Vefurinn byggir á samnefndri bók sem nú er gefin út á íslensku í þriðja skiptið og er aðgengileg á vef MMS og FSÞ, en er auk þess send á alla grunn- og framhaldsskóla landsins í október.
Útgáfa vefsins er styrkt af Barna og -menntamálaráðuneytinu og útgáfa bókarinnar er styrkt af Utanríkisráðuneytinu.