Hvað eiga bókasöfn og heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna sameiginlegt?

Á hverjum degi leggja bókasöfn sitt af mörkum til sjálfbærrar þróunar, með því að miðla þekkingu, skapa rými fyrir samtal og hvetja til þátttöku. Hvort sem um er að ræða fræðslu, viðburði eða einfaldlega aðgengi að upplýsingum, þá eru bókasöfn mikilvægur hlekkur í því að byggja upplýst og virkt samfélag.

Í Viku 17 er kastljósinu beint sérstaklega að þessu hlutverki. Þá taka bókasöfn víðs vegar um landið þátt í alþjóðlegu átaki þar sem heimsmarkmiðin eru gerð sýnileg í daglegu starfi. Með fjölbreyttum og skapandi viðburðum, stórum sem smáum, sýna bókasöfn hvernig hægt er að tengja heimsmarkmiðin við líf fólks hér og nú.

Þema ársins 2026 er „Ekkert hungur“, en áherslan er jafnframt á að sýna breidd markmiðanna og hvernig þau fléttast saman.

Vika 17 er áminning um að breytingar gerast ekki bara á stórum vettvangi, heldur líka í nærumhverfinu okkar og þar gegna bókasöfn lykilhlutverki.

Á bókasöfnum víðs vegar um landið verða haldnir fjölbreyttir viðburðir í Viku 17 sem bjóða fólki að taka þátt, fræðast og kynnast heimsmarkmiðunum á lifandi og aðgengilegan hátt.. Frekari upplýsingar fyrir Viku 17 má nálgast á vefsíðu Upplýsingar, fagfélags á sviði bókasafns- og upplýsingafræða.

Vefurinn Verður heimurinn betri? hlaut viðurkenningu á Íslensku vefverðlaununum sem afhent voru í lok mars, en vefurinn var tilnefndur í flokknum samfélagsvefur ársins. Vefurinn hafnaði í öðru sæti og hlaut jafnframt viðurkenningu sem upphlaupari ársins í sínum flokki.

Að hljóta tilnefningu í flokki samfélagsvefa ársins er viðurkenning út af fyrir sig en árangurinn undirstrikar jafnframt mikilvægi vefsins sem gagnvirks kennslutóls. Verður heimurinn betri? er hugsaður til að auka þekkingu og efla áhuga ungs fólks á málefnum Sameinuðu þjóðanna og ástandi heimsins.

Vefurinn er sérstaklega hannaður til notkunar í kennslu og nýtist vel í einstaklingsmiðaðri vinnu þar sem framvinda hvers nemanda er sýnileg. Hann styður jafnframt við efni bókarinnar Verður heimurinn betri?, sem gefin hefur verið út á íslensku af Félagi Sameinuðu þjóðanna í samstarfi við Miðstöð menntunar og skólaþjónustu, með stuðningi utanríkisráðuneytisins.

Vefsíðan er styrkt af mennta- og barnamálaráðuneytinu og unnin í samstarfi Félags Sameinuðu þjóðanna, Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu og 14islands. Upprunalega var vefurinn þróaður í Svíþjóð fyrir Þróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna (UNDP), þar sem hann hlaut einnig viðurkenningar.

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi þakkar öllum þeim sem komu að þróun vefsins og þeim fjölmörgu sem hafa nýtt hann í kennslu og fræðslu.

Verður heimurinn betri? hlaut tilnefningu til Íslensku vefverðlaunanna í flokknum samfélagsvefur ársins. 

Vefurinn Verður heimurinn betri? er hugsaður sem kennsluverkfæri sem hjálpar ungu fólki að skilja heiminn sem við búum í. Á vefnum má læra ýmislegt um heiminn með aðstoð myllumerkja, staðreyndaspjalda og myndbanda sem fjalla um þróun mála í heiminum. Nemendur safna atkvæðum með því að lesa staðreyndaspjöld og horfa á myndbönd og geta svo notað atkvæðin til að kjósa og hafa áhrif á hvaða málefni verða sett í forgang í framtíðinni. 

Vefurinn hvetur nemendur til ígrundunar um ástandið í heimininum og styður við fjölbreytta og gagnrýna hugsun. Vefurinn er sérstaklega hannaður til að nýtast sem kennsluefni í einstaklingsmiðaðri vinnu innan skóla en framvinda hvers nemenda er sýnileg á síðunni. 

Verður heimurinn betri? styður við efni samnefndar bókar sem kom út á vegum Þróunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna (UNDP) og var þýdd yfir á íslensku af Maríu Rún Þorsteinsdóttur. Þetta er í þriðja sinn sem bókin er gefin út á íslensku en prentun og útgafa bókarinnar var styrkt af utanríkisráðuneytinu og unnin af Félagi Sameinuðu þjóðanna í samvinnu við Miðstöð menntunar og skólaþjónustu. Vefsíðan er styrkt af mennta- og barnamálaráðuneytinu og unnin af Félagi Sameinuðu þjóðanna og Miðstöð menntunar og skólaþjónustu í samstarfi við 14islands. Samnefndur vefur kom upprunalega út á sænsku og var unnin af 14islands fyrir Þróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna í Svíþjóð en til gamans má geta að sænski vefurinn vann sænsku vefverðlaunin.

Í dag hélt Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi í samstarfi við nemendur úr MH, MR, Kvennó og Versló Model UN ráðstefnu fyrir framhaldsskólanema í Sögu í Háskóla Íslands. Þátttakendur settu sig í spor fulltrúa aðildarríkja í öryggisáði Sameinuðu þjóðanna og tókust á við eina stærstu áskorun samtímans: öryggi kvenna og stúlkna í Afganistan.

Þátttakendur í Model UN eru í forsvari fyrir ákveðið ríki sem situr í öryggisráðinu, halda ræður um umræðuefnið, semja við önnur ríki og leggja drög að ályktunum, kynna ályktanirnar fyrir ráðinu og að lokum greiða atkvæða um hvaða ályktun eða ályktanir verða samþykktar. 

Ráðstefnan hófst á opnunarerindi frá Katrínu Jakobsdóttur þar sem hún talaði um hvernig raunverulegur friður út og sagði frá eigin reynslu af alþjóðasamskiptum með friðaruppbyggingu og kynjajafnrétti að leiðarljósi. Birna Þórarinsdóttir, framkvæmdarstjóri UNICEF á Íslandi tók einnig til máls og ræddi öryggi barna og kvenna í Afganistan auk þess sem sérstakur gestur ráðstefnunnar, Noorina Khalikyar, ávarpaði ráðið en hún er læknir frá Afganistan. Noorina tók líka í þátt í pallborðsumræðum í upphafi ráðstefnunnar ásamt Svanhildi Þorvaldsdóttur, dósent við stjórnmálafræðideild HÍ, og Þórhildi Davíðsdóttur, ungmennafulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum.

Þátttakendur voru virkir í umræðum og samningarviðræðum og mátti fljótlega sjá hópa myndast og ræða málin víðsvegar um Sögu. Stefna og skoðanir ríkjanna sem þátttakendur eru í forsvari fyrir endurspeglast í framkomu þeirra og afstöðu til aðgerða og ályktana og mynduðust því líflegar en alvörugefnar samningaviðræður á milli fulltrúanna. Ályktanir voru svo kynntar og fulltrúar ríkjanna kusu um þær og gerðu athugasemdir og breytingar í takt við raunverulega afstöðu ríkja í öryggisráðinu.

Framtíðin er svo sannarlega björt ef marka má daginn í dag en þátttakendur stóðu sig frábærlega við að ræða þessa stóru áskorun, semja um aðgerðir og komast að niðurstöðu í anda öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna.

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi þakkar skipuleggjendum, ræðumönnum og þátttakendum kærlega fyrir daginn!

Deine Keita, framkvæmdarstjóri Mannfjöldasjóðs Sameinuðu þjóðanna (UNFPA), sótti Ísland heim í síðustu viku en heimsóknin var hluti af ferð hennar um Norðurlöndin. Félag Sameinuðu þjóðanna, í samstarfi við Utanríkisráðuneyti, bauð Deine Keita á fund með ungmennafulltrúum Íslands hjá SÞ og fulltrúum framhaldsskólanema í framkvæmdahóp Model UN, en hún hafði lýst yfir miklum áhuga á að hitta ungt fólk í heimsókn sinni til landsins.

Fundargestir og Deine Keita ræddu meðal annars hlutverk ungs fólks í alþjóðlegri ákvarðanatöku og störf Mannfjöldasjóðisns í þágu aukins kynjajafnréttis og stuðnings við konur og stúlkur allsstaðar í heiminum. 

UNFPA er sú stofnun Sameinuðu þjóðanna sem vinnur að bættri kyn- og frjósemisheilbrigðisþjónustu, vernd og réttindum kvenna og stúlkna, og eflingu jafnréttis um heim allan. Stofnunin leggur sérstaka áherslu á stöðu kvenna og stúlkna í viðkvæmum aðstæðum, aðgengi að fræðslu og heilbrigðisþjónustu, og rétt ungs fólks til upplýstra ákvarðana um eigið líf og framtíð.

Þann 9. febrúar síðastliðinn hélt Félag Sameinuðu þjóðanna fund með Amy Pope, aðalframkvæmdarstjóra Alþjóðlegu fólksflutningastofunarinnar (IOM). Fundinn sóttu fulltrúrar frá samtökum sem snerta á þessum málaflokki og má þar nefna UNICEF, UN Women, ASÍ, Rauða krossinn, Barnaheill og Hjálpastarf kirkjunnar. 

Fundurinn var hugsaður sem vettvangur fyrir samtal við fulltrúa íslenskra félagasamtaka um stöðu fólks af erlendum uppruna á Íslandi og helstu áskoranir í málaflokknum í alþjóðlegu samhengi. 

Alþjóðlega fólksflutningastofnunin er leiðandi milliríkjastofnun á sviði fólksflutningi og leikur lykilhlutverk í ráðgjöf um stefnumótun og framkvæmd í tengslum við fólksflutninga. Stofnunin vinnur að því að tryggja mannúðlega stjórnun og stýringu á fólksflutningum með það að markmiði að efla alþjóðlegt samstarf í málefnum flóttafólks.

Aðildarríki Alþjóðlegu fólksflutningastofnunarinnar eru 174 talsins auk átta ríkja sem hafa stöðu áheyrnafulltrúa. Upp á síðkastið hefur stofnunin þó átt á brattann að sækja vegna dvínandi stuðnings aðildarríkja við stofnunina og þurfti að segja upp yfir 6000 manns eftir að Bandaríkin drógu úr fjárstuðningi sínum.

Þann 17. febrúar var haldinn samráðsfundur í Mannréttindahúsinu á milli utanríkis- og dómsmálaráðuneytis við frjáls félagasamtök vegna allsherjarúttektar Sameinuðu þjóðanna á stöðu mannréttindamála hér á landi annars vegar og fyrstu lotu ársins í mannréttindaráðinu hins vegar. Markmið samráðsins var m.a. að gefa frjálsum félagasamtökum tækifæri til að koma á framfæri ábendingum varðandi mannréttindamál hér á landi. Fundargestir tóku fulltrúa dómsmálaráðuneytisins fagnandi og lögðu fram sínar tillögur. Það var meðal annars rætt um mikilvægi réttindafræðslu og kallað eftir því að frumvarp um brottfararstöð taki mið af mannréttindarskuldbindingum og að nauðungarvistunum verði hætt, ásamt því að réttindi intersex barna í heilbrigðiskerfinu verði virt. Auk þess var kallað eftir betri hlustunarskilyrðum frá stjórnvöldum og samtali um mikilvægt framlag þriðja geirans.

Stjórnvöld skila skýrslu vegna allsherjarúttektar Sameinuðu þjóðanna á stöðu mannréttindamála hér á landi í október næstkomandi. Samhliða þeirri skýrslu geta frjáls félagasamtök skilað inn skuggaskýrslu, og var fundargestum kynnt góð ráð hvað það varðar.

Einar Gunnarsson, sendiherra Íslands í Genf gagnvart Sameinuðu þjóðunum tók svo orðið og kynnti fyrir fundargestum fyrirkomulag komandi vetrarlotu mannréttindaráðsins.

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi og nemendur úr UNESCO-skólunum MR, Kvennó, Versló og MH bjóða framhaldsskólanemum skemtilegt tækifæri til að kynnast heimi alþjóðlegrar diplómasíu – og takast á við eina af stærstu áskorunum samtímans: Öryggi kvenna og stúlkna í Afganistan. Verkefnið byggir á aðferðafræði Model UN (Hermilíkan Sameinuðu þjóðanna), þar sem nemendur setja sig í spor fulltrúa aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna og leitast að því að auka réttlæti og tryggja frið, með það að markmiði að stuðla að fjölþjóðlegri samvinnu og sjálfbærni. Ráðstefnan er haldinn með stuðningu frá NýMennt á Menntavísindasviði Háskóla Íslands og Utanríkisráðuneytinu.

Þátttakendur fá innsýn í ákvarðanatökur á alþjóðavettvangi – og upplifa jafnframt hvernig rödd ungs fólks getur haft áhrif.

Hver getur tekið þátt?

Þátttakendur þurfa enga sérstaka reynslu og er þess einungis krafist að nemendur vilji læra meira um starfsemi Sameinuðu þjóðanna.

Viðburðurinn er opinn öllum framhaldsskólanemendum en nemendum í UNESCO-skólum er veittur forgangur. Nemendur í 10. bekk geta sótt um.

Skráðu þig til þátttöku hérna: https://foms.office.com/e/ekNb2pjfCm

Af hverju ættir þú að taka þátt?

• Skemmtilegt tækifæri: Þú færð að prófa þig áfram í ræðuhaldi, samningaviðræðum og samvinnu.
• Skildu heiminn betur: Þú lærir hvernig Sameinuðu þjóðirnar starfa og hvernig ákvarðanir um stærstu mál samtímans eru teknar.
• Vertu hluti af lausninni: Þú tekur þátt í að móta hugmyndir og lausnir sem skipta raunverulegu máli.
• Byggðu tengslanet: Þú hittir jafnaldra úr öðrum skólum, myndar ný vinatengsl og kynnist fólki með svipuð áhugamál.
• Einstök reynsla fyrir framtíðina: Þessi þátttaka styrkir þig sem borgara og framtíðarleiðtoga – og getur líka verið dýrmæt reynsla í námi og starfi.

Nemendur úr UNESCO-skólunum MR, Kvennó, Versló og MH mynda sérstakan stýrihóp sem skipuleggur viðburðinn, en nemendum úr öðrum UNESCO-skólum um land allt er boðið að taka þátt. Verkefnið sameinar fræðslu, skapandi vinnu og valdeflingu og leggur áherslu á að gera ungt fólk að virkum þátttakendum og framtíðarleiðtogum.