8.1 Viðhaldið verði hagvexti á hvern einstakling í samræmi við aðstæður í hverju landi og að minnsta kosti 7% vexti vergrar landsframleiðslu á ári í þeim þróunarlöndum sem eru skemmst á veg komin.
8.2 Aukinni framleiðni í atvinnulífinu verði náð með fjölbreytni, tækninýjungum og nýsköpun, meðal annars með því að beina athygli að vinnuaflsfrekum geirum sem fela í sér mikinn virðisauka.
8.3 Unnið verði að framgangi þróunarmiðaðra stefnumála sem styðja við afkastamikla framleiðslustarfsemi, frumkvöðlastarfsemi, sköpunarmátt og nýsköpun og fjölga mannsæmandi störfum. Lítil og meðalstór fyrirtæki fái meðbyr, meðal annars með aðgengi að fjármálaþjónustu.
8.4 Fram til ársins 2030 verði nýting auðlinda til neyslu og framleiðslu bætt jafnt og þétt og leitast við að draga úr hagvexti sem gengur á náttúruna í samræmi við tíu ára rammaáætlun um sjálfbæra neyslu og framleiðslu, með hátekjuríkin í fararbroddi.
8.5 Eigi síðar en árið 2030 verði full vinna og mannsæmandi störf í boði fyrir allar konur og karla, þar á meðal ungt fólk og fatlað fólk, og sömu laun greidd fyrir jafnverðmæt störf.
8.6 Eigi síðar en árið 2020 hafi hlutfall ungmenna, sem eru atvinnulaus, stunda ekki nám eða þjálfun, lækkað verulega.
8.7 Gerðar verði tafarlausar og árangursmiðaðar ráðstafanir til þess að útrýma nauðungarvinnu. Nútímaþrælahald og mansal heyri sögunni til og tekið verði fyrir barnaþrælkun og hún bönnuð, þar á meðal herþjónusta barna, og eigi síðar en árið 2025 verði nauðungarvinna barna í allri sinni mynd úr sögunni.
8.8 Réttindi á vinnumarkaði verði vernduð og stuðlað að öruggu og tryggu vinnuumhverfi fyrir allt launafólk, meðal annars farandverkafólk, einkum konur í þeim hópi og þá sem eru í óöruggu starfi.
8.9 Eigi síðar en árið 2030 hafi verið mótuð og innleidd stefna í því skyni að stuðla að sjálfbærri ferðaþjónustu sem skapar störf og leggur áherslu á staðbundna menningu og framleiðsluvörur.
8.10 Fjármálastofnanir innan lands verði efldar til þess að bæta aðgengi að banka-, trygginga- og fjármálaþjónustu fyrir alla.
8.A Þróunaraðstoð í viðskiptum verði aukin, einkum í þeim þróunarlöndum sem eru skemmst á veg komin, meðal annars á grundvelli sameiginlegrar tæknilegrar aðstoðar í viðskiptum.
8.B Eigi síðar en árið 2020 verði heildarstefnu um atvinnumál ungmenna hrundið í framkvæmd og atvinnusáttmáli Alþjóðavinnumálastofnunarinnar kominn til framkvæmda.
Ítarefni um markmið 8
Langvarandi og sjálfbær hagvöxtur getur verið drifkraftur framfara og skapað góða atvinnu og bætt lífskjör.
Hvað felur „góð atvinna“ í sér?
Góð atvinna þýðir atvinnutækifæri fyrir alla. Góð atvinna færir fólki eftirfarandi umbætur:
- framleiðni og sanngjarnar tekjur;
- öryggi á vinnustað og félagslega vernd fyrir fjölskyldur;
- betri möguleika til persónulegs þroska og félagslegrar samþættingar.
Áframhaldandi skortur á atvinnumöguleikum, ónóg fjárfesting og minnkandi neysla geta veikt þann samfélagssáttmála sem liggur til grundvallar lýðræðissamfélögum, þar sem gert er ráð fyrir að allir hafi hlutdeild í framförum samfélagsins.
Hvað er hægt að gera til að greiða úr vandanum?
Til að koma megi ungu fólki í góða vinnu þarf að fjárfesta í menntun og starfsþjálfun og gefa ungu fólki tækifæri til að mennta sig og öðlast færni sem svarar kröfum atvinnulífsins.
Einnig verður að gefa ungu fólki aðgang að félagslegri vernd og grunnþjónustu óháð starfssamningum svo ungt fólk geti komist í aðgengileg störf óháð kyni, tekjum eða félags- og efnahagslegri stöðu.
Ríkisstjórnir heims þurfa að skapa kraftmikil nýsköpunarhagkerfi sem leggur áherslu á hið manneskjulega og leggja drög að atvinnu ungs fólks og efnahagslegri valdeflingu kvenna. Slík hagkerfi geta skapað góða atvinnu fyrir öll.
Mikilvægt er að nauðsynlegum úrræðum sem snúa að heilsu og öryggi sé komið á framfæri og að gott vinnuumhverfi sé tryggt. Tryggt vinnuumhverfi gegnir veigamiklu hlutverki í að vernda öryggi starfsfólks. Öryggi í starfi er ekki síst mikilvægt fyrir heilbrigðisstarfsfólk og þau sem sinna lífsnauðsynlegri þjónustu.
Staðreyndir um stöðu mála á seinustu árum
Atvinnuleysi á heimsvísu mældist 4,9% árið 2024 en hjá ungu fólki mælist atvinnuleysi yfir 12%. Atvinnuþátttaka karla mælist 94% en ekki nema 63% meðal kvenna. Þó að konur séu sífellt sýnilegri í opinberu lífi bera þær enn meiri ábyrgð á ólaunaðri umönnunar- og heimilisvinnu. Á heimsvísu verja konur að meðaltali 2,6 sinnum meiri tíma í slíka vinnu en karlar.
Skýrsla Alþjóðavinnumálastofnunarinnar um stöðu atvinnu og hlutfall kvenna sem eru í fastri vinnu leggur fram þessar tillögur til úrbóta:
- Að fjárfesta í velferðarþjónustu. Heilbrigðis- og umönnunarstörf og störf innan menntakerfisins eru mikilvæg þegar kemur að því að endurskapa störf, sérstaklega fyrir konur. Stefnumótun um orlof og sveigjanlegan vinnutíma orsakar jafnari dreifingu starfa innan heimilisins.
- Að berjast fyrir jöfnum launum fyrir jafn verðmæt störf.
- Að útrýma ofbeldi og áreitni á vinnustöðum.
- Að berjast fyrir þátttöku kvenna í ákvarðanatöku.
Staðan á Íslandi
Helstu áskoranir:
- Að draga úr langtímaatvinnuleysi;
- Að efla stuðningsúrræði fyrir fólk með skerta starfsgetu;
- Að auka framleiðni í sátt við umhverfi og samfélag; og
- Jöfn tækifæri og jöfn laun fyrir sömu vinnu.
Víða um heim nægir ekki að vera í vinnu til að komast hjá fátækt. Sjálfbær hagvöxtur er því háður að samfélög heimsins skapi aðstæður þar sem fólk getur unnið störf á mannsæmandi launum án þess að skaða umhverfið. Einnig þurfa ríki heims að sjá vinnuafli sínu fyrir starfsmöguleikum og viðeigandi vinnuskilyrðum. Hagvöxtur er mælikvarði fyrir heilbrigði hagkerfis og þykir mikilvægur fyrir framþróun ríkja.
Ísland á alþjóðlegum vettvangi
Í samvinnu við Alþjóðabankann vinnur Ísland að því að styrkja sjávarútveg í vestanverðri Afríku. Stefnt er að aukinni samvinnu við bankann á sviði sjávarútvegs á komandi árum. Ísland hefur til margra ára unnið rannsóknarstarf í beislun jarðhita í austanverðri Afríku í samvinnu við Norræna þróunarsjóðinn og Alþjóðabankann. Með kortlagningu á mögulegri jarðhitavirkjun til raforkuframleiðslu er lagður grunnur að auknum hagvexti og fjölbreytni atvinnulífs til framtíðar.
