Um félagið

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi var stofnað þann 8. maí 1948 á Hótel Borg í Reykjavík. Fyrsti forseti félagsins var Ásgeir Ásgeirsson sem þá var þingmaður Alþýðuflokksins. Ásgeir þekkja eflaust flest en hann var annar forseti lýðveldisins og gegndi embættinu frá 1952-1968. Saga félagsins er því orðin löng og fjölbreytileg en skipulagðri skráningu hennar er ekki lokið.

Úr Þjóðviljanum, 102. tölublaði, 1948 bls. 8 um stofnfundinn.
Ásgeir Ásgeirsson, fyrsti formaður félags SÞ og annar forseti lýðveldisins.

Heimssamtökin World Federation of United Nations Associations voru stofnuð í apríl 1946 af 22 félögum Sameinuðu þjóðanna. Í dag telja Félög Sameinuðu þjóðanna á annað hundrað en aðildarríki Sameinuðu þjóðanna eru 193.

Þegar Miðstöð Sameinuðu þjóðanna var stofnuð í mars 2004 var einn starfsmaður ráðinn til starfa. Han hafði m.a. það hlutverk í 10% stöðu fyrir Félag Sameinuðu þjóðanna að gefa út fréttabréf félagsins, uppfæra vefsetur þess, viðhalda félagatali o.fl. Í febrúar 2005 var Þröstur Freyr Gylfason ráðinn í 20% starf og árið 2006 var stöðugildið aukið og breytt í 40% hlutastarf framkvæmdastjóra. Þetta var stór breyting í starfi Félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi en um áratugaskeið hafði félagið verið rekið af stjórnarmönnum í sjálfboða vinnu. Árið 2008 tók Guðrún Helga Jóhannsdóttir við stöðu framkvæmdastjóra og var stöðugildið þá aukið í 50% til ársins 2011. Berglind Sigmarsdóttir tók við af Guðrúnu Helgu árið 2011 og gegndi starfi framkvæmdastjóra til ársins 2016. Í stjórnartíð Berglindar jókst starfsemi félagsins til muna og við bættist UNESCO-skólaverkefnið sem unnið er í samstarfi við íslensku UNESCO-nefndina og mennta- og menningarmálaráðuneytið. Árið 2016 var Vera Knútsdóttir ráðin framkvæmdastjóri og hún gegndi því starfi til 2021 þegar Vala Karen Viðarsdóttir tók við en hún er núverandi framkvæmdastjóri félagsins.

Áður en Félag Sameinuðu þjóðanna fékk aðstöðu í sameiginlegri Miðstöð SÞ á Laugavegi 176 hafði það um árabil starfsaðstöðu í Austurstræti. Þegar sú aðstaða var ekki lengur aðgengileg fékk félagið í nokkur ár afnot af herbergi hjá utanríkisráðuneytinu ásamt fundaraðstöðu. Var það afar mikilvægur stuðningur utanríkisráðuneytisins við Félag Sameinuðu þjóðanna því allstórt hlutfall af fjármagni félagsins hafði um árabil farið í húsnæðisrekstur í stað verkefna.

Sú breyting, að komast í sameiginlega Miðstöð SÞ, var því mikil og opnaði fyrir nýja möguleika í starfsemi félagsins. Miðstöðin var opnuð 12. mars 2004 og var fyrst til húsa í Skaftahlíð 24. Á degi Sameinuðu þjóðanna 24. október árið 2005 var ný Miðstöð Sameinuðu þjóðanna formlega opnuð að Laugavegi 42, 2. hæð.

Þennan dag var 60 ára afmæli Sameinuðu þjóðanna fagnað, og af því tilefni og formlegrar opnunar nýrrar Miðstöðvar SÞ efndi Félag Sameinuðu þjóðanna í samstarfi við UNRIC (Upplýsingaskrifstofa SÞ fyrir Vestur-Evrópu) til veglegs málþings um Sameinuðu þjóðirnar sextugar, undir yfirskriftinni: „Eftir leiðtogafundinn, hvað nú?“.

Í lok apríl 2012 fluttu félögin þrjú miðstöðina að Laugavegi 176 og voru þar til húsa til ársins 2020. Rekstur Miðstöðvarinnar hafi þá aukist um helming sem kallaði á flutning í stærra húsnæði. Flutningur á Laugaveg 77 var á vormánuðum 2020. Sameiginlega ráku Miðstöð Sameinuðu þjóðanna þrjú félög, þ.e. Unicef, UN Women og Félag Sameinuðu þjóðanna.

Í apríl 2023 flutti Félag SÞ í Mannréttindahúsið að Sigtúni 42 en þar eru UN Women einnig til húsa.

Verndari

Eliza Reid, fyrrverandi forsetafrú, er verndari Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi.

Hér má sjá Elizu Reid, verndara félagsins ásamt fulltrúum ungmennaráðs heimsmarkmiða SÞ um sjálfbæra þróun og verkefnastjóra UNESCO-skóla á viðburðinum „Heimsins stærsta kennslustund“ sem haldinn var í Landakotsskóla þann 6. desember 2022.

Heiðursfélagi

Bogi Ágústsson er fyrsti heiðursfélagi Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi. Bogi var útnefndur heiðursfélagi á aðalfundi Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi þann 28. maí 2025.

Útnefningin er þakklætisvottur fyrir einstakt langtímastarf Boga bæði innan félagsins og í opinberri umræðu um alþjóðamál á Íslandi.

Bogi hefur verið félaginu ómetanlegur styrkur í gegnum árin. Hann gegndi starfi framkvæmdastjóra félagsins frá árinu 1977 til 1981 og síðar sat hann í stjórn félagsins á árunum 2012–2015.

Mynd / FSÞ Vala Karen Viðarsdóttir, framkvæmdastjóri FSÞ, Bogi Ágústsson, nýr heiðursfélagi og Eva Harðardóttir, formaður á aðalfundi FSÞ í maí 2025.

 

Eldri ársskýrslur félagsins eru varðveittar á rafrænu varðveislu safni Landsbókasafns Íslands og þær má nálgast hér.