Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi fagnar 75 árum í dag!
Í 75 ár hefur félagið vakið athygli á starfsemi Sameinuðu þjóðanna um allan heim. Ótal manns gefið vinnuframlag sitt með sjálfboðavinnu en einnig hafa ótal starfsnemar og starfsfólk í gegnum tíðina unnið heilshugar í þágu málefna Sameinuðu þjóðanna.
Verkefnin hafa verið margskonar og fer þeim sífellt fjölgandi. Öll hafa þau það að markmiði að auka þekkingu á starfsemi Sameinuðu þjóðanna, mikilvægi alþjóðlegrar þróunarsamvinnu og að efla fræðslu og samtal um málefni þeim tengdum.
Í tilefni dagsins deilir félagið ýmsum fréttaumfjöllunum í gegnum árin!
Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi þakkar kærlega fyrir samfylgdina í þau 75 ár sem félagið hefur verið starfandi og minnir á að félagsaðild er opin hverjum sem er.
Samkvæmt nýrri skýrslu UNICEF, Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna er áætlað er að um 640 milljónir stúlkna og kvenna sem eru á lífi í dag hafi gifst barnungar. Næstum því helmingur allra barnahjónabanda, eða um 45 prósent, á sér stað í Suður-Asíu, 20 prósent í Afríku sunnan Sahara, 15 prósent í Austur-Asíu og Kyrrahafssvæðinu, en þar á eftir eru Suður-Ameríka og Karabíahafið með 9 prósent.
Þriðjungur barnahjónabanda á sér stað á Indlandi.
Hlutfall barnahjónabanda sem eiga sér stað á Indlandi einu og sér, jafnast á við fjölda barnahjónabanda sem eiga sér stað í 10 öðrum löndum sem mynda næsta þriðjung. Síðasti þriðjungurinn dreifist yfir 192 lönd um allan heim.
Fækkun á barnahjónaböndum er ekki að gerast nógu hratt svo hægt sé að ná markmiði Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun sem snýr að úrýmingu barnahjónabanda fyrir árið 2030. Þrátt fyrir framfarir á heimsvísu þyrftu framfarirnar að vera 20 sinnum meiri svo að möguleiki væri á að ná markmiðinu um að binda endi á barnahjónabönd fyrir árið 2030.
Ef fram heldur sem horfir mun hefðinni um barnahjónabönd ekki verða útrýmt fyrr en eftir 300 ár.
Átökin í Súdan eru á milli súdanska hersins og RSF-uppreisnarhersins og snúast átökin í grófum dráttum um að ná mikilvægum innviðum á sitt vald. RFS-herinn samanstendur af vígasveitum sem mynduðust í stríði sem braust út í Darfur árið 2003, og hefur herinn oft gerst uppvís um ýmis mannréttindabrot.
Síðastliðinn laugardag vöknuðu íbúar Khartoum við sprengjur og byssuskot. Á upphafsdegi átakanna létu þrír starfsmenn World Food Programme (Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna) lífið, og eru tveir aðrir starfsmenn særðir. Sömuleiðis urðu miklar skemmdir á flugvél UNHAS (UN Humanitarian Air Service) á alþjóðaflugvellinum í Khartoum sem skerti getu WFP til að flytja mannúðarstarfsfólk á milli og aðstoða innan landsins.
Áður en átökin brutust út reiddi þriðjungur súdönsku þjóðarinnar (u.þ.b. 16 milljónir) sig á matvæla og mannúðaraðsstoð, en vegna erfiðleika við að tryggja öryggi mannúðarstarfsfólks liggur allt hjálparstarf nú niðri. Dánartölur og tölur særðra hækka með verjum degi sem líður og hafa tugir þúsunda flúið land. Í Khartoum er skortur á mat, lyfjum, eldsneyti og ýmsum öðrum vörum, en auk þess eru miklar truflanir á rafmagns- og netsambandi. Þá hafa margar heilbrigðisstofnanir hætt starfsemi vegna sprengjuárása.
Nokkrir fróðleiksmolar umSúdan:
Í Súdan búa 47 milljónir íbúa, 91% þeirra eru Íslamstrúar.
Súdan er stærsta land Afríku að flatarmáli þar til árið 2011 þegar Suður-Súdan öðlaðist sjálfstæði.
Súdan var nýlenda Breta til ársins 1956.
Omar al-Bashir var forseti Súdan í nærri þrjátíu ár, til ársins 2019.
Þá tók við herstjórn sem Abdel Fattah al-Burhan og Mohamed Hamadan Daglo veltu úr sessi með valdaráni.
Átök milli herja Abdel Fattah al-Burhan og Mohamed Hamadan Daglo blossuðu upp þann 15. apríl 2023.
Nýr rammasamningur utanríkisráðuneytisins við Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi var undirritaður þann 13. apríl síðastliðinn af Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttir, utanríkisráðherra og Völu Karen Viðarsdóttir, framkvæmdastjóra félagsins. Um er að ræða samning sem gerður er til þriggja ára, á tímabilinu 2023-2025.
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, utanríkisráðherra ásamt Völu Karen Viðarsdóttir, framkvæmdastjóra Félags Sameinuðu þjóðanna við undirritun samningsins.
Á sama tíma og Félag SÞ skrifaði undir sinn samning voru rammasamningar undirritaðir við UNICEF og UN Women á Íslandi. Rammasamningar af þessu tagi skipta sköpum fyrir samtökin sem öll sinna veigamiklu kynningarstarfi á Íslandi um málefni SÞ, kynningu og fræðslu á heimsmarkmiðum SÞ og alþjóðalega þróunarsamvinnu.
„Það er afar ánægjulegt að sjá það traust sem stjórnvöld bera til félagsins, en þess má geta að á árinu fagnar það 75 ára afmæli sínu. Rammasamningurinn eykur því fyrirsjáanleika og tryggir grundvöll fyrir rekstur félagsins til áframhaldandi verkefna sem eru sífellt að færast í aukana,“ segir Vala Karen Viðarsdóttir, framkvæmdastjóri félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi.
Utanríkisráðherra ásamt framkvæmdastjórum og stýrum samtakanna þriggja, UN Women, Félags SÞ og UNICEF. Á myndinni eru einnig fulltrúar frá samtökunum og starfsmenn ráðuneytisins.
Rebekka Karlsdóttir, ungmennafulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum á sviði sjálfbærrar þróunar mun sækja ráðherrafund Sameinuðu þjóðanna (e. United Nations High-Level Political Forum (HLPF) New York í júlí 2023 fyrir hönd ungmenna á Íslandi.
Um ráðherrafund Sameinuðu þjóðanna (HLPF)
Fundurinn fer fram árlega, en á nokkurra ára fresti kynna aðildarríki Sameinuðu þjóðanna svokallaðar landrýnisskýrslur (e. Voluntary National Review), þar sem farið er yfir stöðuna á innleiðingu heimsmarkmiðanna um sjálfbæra þróun í hverju landi fyrir sig. Þessar skýrslur eru hluti af alþjóðlegri eftirfylgni með framgangi heimsmarkmiðanna og er mælst til þess að ríki skili að minnsta kosti þrisvar sinnum inn slíkum skýrslum á gildistíma heimsmarkmiðanna. Ísland skilaði seinast inn landrýnisskýrslu árið 2019 og mun gera það aftur nú í júní.
Landrýniskýrsla Íslands
Vinna við gerð skýrslunnar hefur staðið yfir hjá stjórnvöldum undanfarna mánuði þar sem ýmsir aðilar, atvinnulíf, borgarasamfélag og ungmenni munu meðal annars koma til með að segja frá sínum sjónarmiðum en það eykur gegnsæi og ákveðið aðhald við stjórnvöld til þess að gera vel þegar kemur að innleiðingu heimsmarkmiðanna.
Ein opna í skýrslunni verður tileinkuð börnum og ungmennum. Ungmennaráð heimsmarkmiðanna mun skrifa eina blaðsíðu í skýrslunni þar sem áherslur barna koma fram og svo á sömu opnu verður blaðsíða fyrir áherslur ungmenna á Íslandi.
Ungmennafulltrúa Íslands á sviði sjálfbærrar þróunar var falið að taka saman þennan texta fyrir hönd ungs fólks á Íslandi ásamt því að hún mun ávarpa þingið þegar Ísland kynnir skýrsluna til að koma rödd og áherslum ungmenna enn frekar á framfæri.
Öllu ungu fólki á Íslandi boðið að taka þátt
Til þess að tryggja að þessi samantekt endurspegli raunverulega áherslur ungs fólks á Íslandi hefur Rebekka útbúið könnun þar sem öllum á aldrinum 15 – 35 ára gefst kostur á að koma sínum áherslum á framfæri. Svörin verða notuð í samantektina og nýtast þau þannig til þess að þrýsta á íslensk stjórnvöld til að gera betur í málefnum ungs fólks á Íslandi í tengslum við innleiðingu heimsmarkmiðanna.
Það tekur örfáar mínútur að svara könnuninni og verður hún opin til 21. apríl nk. LUF hvetur öll til þess að taka þátt og tryggja þannig sterka aðkomu ungs fólks að vinnu landrýnisskýrslunnar og innleiðingu stjórnvalda á heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna þar sem rödd ungs fólks skiptir samfélagi okkar gríðarlega miklu máli.
ATH! Fréttin er að mestu fengin frá fréttatilkynningu Landsambands ungmennafélaga.
Íslensk stjórnvöld hafa skrifað undir fjögurra ára samstarfssamning við skrifstofu alþjóðastjórnmála og friðauppbyggingar hjá Sameinuðu þjóðunum (DPPA). Með samninnum sem gildir næstu fjögur árin, frá 2023-2026 leggur Ísland sitt af mörkum til að styðja við Sameinuðu þjóðirnar í forystuhlutverki sínu í friðaruppbyggingu og sáttamiðlun. Framlag Íslands verður tvöfalt hærra en fyrri samningur kveður á um, og nemur framlagið 20 milljónum króna á ári.
Jörundur Valtýsson fastafulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum og varaframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, Rosemary A. DiCarlo undirrituðu samninginn.
Jörundur Valtýsson, fastafulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum og varaframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, Rosemary A. DiCarlo skrifa undir samstarfssamninginn.
„Nýr fjögurra ára samningur við DPPA með tvöfalt hærri framlögum undirstrikar áframhaldandi áherslu Íslands á forystuhlutverki Sameinuðu þjóðanna í friðaruppbyggingu og sáttamiðlun. Við sjáum fjölgun átaka í heiminum og aukna spenna í alþjóðamálum. Það er áhersluatriði af hálfu Íslands að úrlausn þeirra byggist á friðarferlum sem taka mið af alþjóðalögum og framkvæmd eru með virkri þátttöku kvenna,“ sagði Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir utanríkisráðherra um samstarfið.
Ísland hefur stutt við DPPA frá árinu 2018 en stuðningurinn skiptir miklu máli þegar kemur að verkefnum sem ekki er gert ráð fyrir í kjarnaframlögum og verkefnum þar sem kallað er eftir aðstoð með stuttum fyrirvara. DPPA styður við friðaruppbyggingu og sáttamiðlun um heim allan og starfar jafnan með öðrum undirstofnunum Sameinuðu þjóðanna. DPPA stuðlar sérstaklega að virkri þátttöku kvenna í slíkum umleitunum auk þess sem það tryggir samræmi milli öryggismála, þróunarsamvinnu og mannréttindamála. Þær áherslur eru hornsteinn þjóðaröryggisstefnu Íslands og er samstarfið því mikilvægur þáttur í þróunarsamvinnustefnu Íslands um fyrirbyggjandi störf í þágu friðar með áherslu á þátttöku kvenna.
Stuðningur Íslands við DPPA stuðlar beint að framfylgd heimsmarkmiðanna um frið og réttlæti (16), jafnrétti kynjanna (5) og samvinnu um heimsmarkmiðin (17).
Vatnsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna lauk síðastliðinn föstudag, en hún stóð yfir dagana 22.-24.mars. Meira en 2.000 fulltrúar stjórnvalda, vísindamenn, fræðimenn, samfélagshópar, frumbyggjar, meðlimir einkageirans og fulltrúar ungmenna sóttu ráðstefnuna sem haldin var í höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna.
Á Vatnsráðstefnunni var samþykkt vatnsaðgerðaáætlun, „tímamóta“ aðgerðaáætlun sem felur í sér nærri því 700 skuldbindandi markmið sem miða að því að vernda dýrmætustu auðlind mannkyns.
Aðgerðaáætlunin inniheldur aðgerðamiðaðar skuldbindingar sem munu hafa mikil áhrif, allt frá því að taka skynsamari ákvarðanir í fæðuvali, til endurmats á vatni sem öflugur efnahagslegur drifkraftur og hluti af menningararfleifð jarðar.
Li Junhua aðstoðarframkvæmdastjóri efnahags- og félagsmála sagði að á Vatnsráðstefnunni 2023 hafi alþjóðsamfélagið komið saman til að hrinda af stað breytingum, ekki einungis fyrir framtíð vatns, heldur fyrir framtíð heimsins.
Li Junhua, nefndi að skuldbindingar aðgerðaáætlunarinnar feli í sér margs konar aðgerðir, allt frá uppbyggingu gagna- og eftirlitskerfa til, til bætts viðnámsþols innviða.
Vatn er undirstaða sjálfbærrar þróunar og aðgangur að öruggu og hreinu vatni eru grundvallarmannréttindi. Vatn er nauðsynlegt fyrir velferð mannsins, orku- og matvælaframleiðslu, heilbrigt vistkerfi, jafnrétti kynjanna, minnkun fátæktar og fleira. En við stöndum nú frammi fyrir alþjóðlegri vatnskreppu. Milljarðar manna um allan heim skortir enn aðgang að vatni. Talið er að meira en 800.000 manns deyi á hverju ári af völdum sjúkdóma sem rekja má til óöruggs vatns og ófullnægjandi hreinlætisaðstöðu.
Um fjórir milljarðar manna upplifa mikinn vatnsskort að minnsta kosti einn mánuð ársins. Þar sem vatn er svo mikilvægt fyrir marga þætti lífsins er mikilvægt að tryggja vernd þess svo hægt sé að tryggja að allir hafi jafnan aðgang að þessari nauðsynlegu auðlind fyrir árið 2030.
“Without water, there can be no sustainable development. As we leave this historic conference, let’s re-commit to our common future. Let’s take the next steps in our journey to a water-secure future for all.”
Samkvæmt nýjustu skýrslu Loftslagsnefndar Sameinuðu þjóðanna (IPCC) sem kom út 20.mars eru fjölmargar skilvirkar og framkvæmanlegar lausnir til, sem geta dregið úr losun gróðurhúsalofttegunda og hjálpað okkur að aðlagast loftslagsbreytingum.
„Mannkynið skautar á þunnum ís, og ísinn er að bráðna ansi hratt. Líkt og skýrslan (Loftslagsnefndar SÞ (IPCC)) greinir frá, er mannkynið ábyrgt fyrir nánast allri hnattrænni hlýnun á síðastliðnum 200 árum”, sagði António Guterres aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna um útgáfu skýrslunnar.
Skaðleg áhrif loftslagsbreytinga bitna hvað mest á viðkvæmustu og fátækustu þjóðum heims. Hitastig jarðar hefur þegar hækkað um 1,1 gráðu á Celsíus frá því sem var fyrir iðnbyltingu. Hækkun hitastigs jarðar er afleiðing ójafnrar og ósjálfbærrar orkunýtingar og landnotkunar, og brennslu jarðefnaeldsneytis í meira en eina öld. Öfgakennt veðurfar og náttúruhamfarir eru nú tíðari og verri, og hafa stofnað bæði náttúru og fólki á öllum svæðum heimsins í hættu.
Til að vinna gegn þessari skaðlegu þróun leggur IPCC til „loftslagsþolgóða þróun” (e. „climate resilient development”). Tillaga IPCC felur í sér samhæfðar aðgerðir til að takast á við og aðlagast loftslasgsbreytingum, sem og aðgerðir til að draga úr eða komast hjá losun gróðurhúsalofftegunda.
Sem dæmi; aðgangur að hreinni orku; kolefnissnauð rafvæðing, að stuðla að kolefnislausum eða kolefnissnauðum samgöngum; að bæta andrúmsloftið. Efnahagslegur ávinningur af bættri heilsu fólks vegna betra andrúmslofts myndi bæta upp kostnaðinn við að draga úr eða sneiða hjá losun.
Um skýrsluna sagði Hoesung Lee formaður IPCC: „þessi samantektar-skýrsla undirstrikar hversu bráðnauðsynlegt það er að grípa til metnaðarfyllri aðgerða og sýnir fram á að ef hafist er handa nú þegar, er hægt að tryggja öllum jarðarbúum lífvænlega og sjálfbæra framtíð”
Muara Laboh jarðhitavirkjunin er skref nær markmiðum Indónesíu um endurnýjanlega orku og að draga úr loftslagsbreytingum. ADB/Gerhard Joren
Fólk á flótta innan og frá Suður-Súdan vegna langvinnra átaka, og vegna vandamála tengdum loftslagskreppunni, kalla eftir friði.
Sawibu Rashidi og Jokino Othong Odok flúðu báðir heimili sín í Suður-Súdan í leit að öryggi. Það er áratugur frá því að átökin í heimalandi þeirra hófust, og að snúa aftur í örugga heimahaga er fjarstæður draumur, bæði fyrir Sawibu, sem flúði til nágranna Lýðveldisins Kongó, og fyrir Jokino sem leitaði skjóls á verndarsvæði Sameinuðu þjóðanna í Suður-Súdan.
Þeir eru ekki þeir einu sem eru í nákvæmlega þessari stöðu.Flóttamannakrísan í Suður-Súdan er ein sú mesta í Afríku, en 2,3 milljónir manna búa sem flóttafólk í nágrannalöndunum og 2,2 milljónir til viðbótar eru á flótta.Landið og íbúar þess þjást vegna borgarastyrjaldar og þrálátra þjóðernisátaka, en einnig vegna hrikalegra áhrifa loftslagsbreytinga, sem setja milljónir manna í neyð og gerir það óhugsandi fyrir fólk að snúa aftur heim.
Í upplausnarástandinu sem myndaðist á flóttanum árið 2016 varð Sawibu viðskila við fjölskyldumeðlimi sína þegar hann flúði til Lýðveldisins Kongó. Sumir fjölskyldumeðlimir fundu öruggt skjól í Úganda, aðrir í Lýðveldinu Kongó. Sawibu býr nú á Biringi-svæðinu í Ituri-héraði í Kongó, ásamt eiginkonu og fimm börnum sínum. Þar starfar Sawibu sem Imam og leiðtogi samfélags flóttafólks.
Hann bendir á að í suður-súdanska samfélaginu í Biringi sé góð samþætting fólks af ólíkum uppruna og trúarbrögðum – aðstæður sem hann vonast til að sjá á endanum í heimalandi sínu Suður-Súdan.
“Ég er leiðtogi múslimsks samfélags frá Suður-Súdan, en hér í Lýðveldinu Kongó biðjum við öll á sama svæði, sem kongólskir múslimar. Á sama hátt biður kristið fólk úr mínu samfélagi með infæddu kristnu fólki, og við deilum sama markaði“ segir Sawibu.
“Fólk þarf fyrst og fremst frið…”
„…Við erum öll á flótta undan átökum í Suður-Súdan, en nú hafa átökin í Ituri færst nær okkur” segir Sawibu. “Við heyrum af árásum og morðum, og það hræðir okkur mjög mikið, sérstaklega í ljósi bakgrunns okkar.”
Jokino og Sawibu eru með svipaðar framtíðarvonir. Þeir nefna báðir hve heitt þeir óska þess að geta nýtt hæfileika sína og getu til að byggja upp sín eigin samfélög og sitt eigið land. Sawibu segir að jafnvel fólk með góða menntun eigi erfitt með að finna vinnu. „Ef það væru ekki átök og það ríkti friður, myndum við geta snúið aftur heim og látið gott af okkur leiða til að stuðla að jákvæðri þróun samfélagsins [okkar].
Jokino er á sama máli: “Við lifum á góðvild annarra… en fólk með metnað til að lifa betra lífi vill ekki lifa svona.“
Hinsta ósk Jokino og Sawibu er að það verði friður svo fólk geti snúið aftur heim. „Við þurfum á friði að halda í Suður-Súdan, svo hver og einn geti notið lífsins, svo við þurfum ekki að fyrirlíta okkar eigið land“ segir Sawibu. „Við viljum mest af öllu geta þótt vænt um landið okkar“.
António Guterres heillaði aðildarríki Sameinuðu þjóðanna og sagði að um sannkölluð tímamót sé að ræða. Eftir nærri tvo áratugi af samningaviðræðum náðu aðildaríki SÞ að ljúka við sáttmála sem tryggir verndun hafsins og sjálfbæra nýtingu á auðlindum hafsins á svæðum utan landhelgi ríkja.
Samkvæmt hafsáttmálanum verða 30% heimshafa vernduð, auk þesss sem sett verður meira fjármagn í verndun sjávar.
Sáttmálinn sem fulltrúar milliríkjaráðstefnunnar um líffræðilegan fjölbreytileika sjávar á svæðum handan landhelgi (Intergovernmental Conference on Marine Biodiversity of Areas Beyond National Jurisdiction), betur þekkt sem BBNJ, er hápunktur starfs Sameinuðu þjóðanna sem hófst árið 2004.
“Þetta skref er sigur fyrir fjölþjóðahyggju og allar heimsins tilraunir til að vinna gegn skaðsamlegri þróun á heilbrigði hafsins, nú og fyrir komandi kynslóðir” sagði talsmaður Guterres í yfirlýsingu sem gefin var út seint á laugardaginn einungis nokkrum klukkustundum eftir að samningaviðræðum lauk í höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna í New York, þar sem samningaviðræður um drög að sáttmálanum hafa staðið yfir undanfarnar tvær vikur.
.jpg?proc=singleNewsItem)
