Alþjóðlegi vatnsdagurinn, er haldinn í dag 22. mars og hefur verið ár hvert frá árinu 1993, en markmið með alþjóðadeginum er að leggja áherslu á mikilvægi ferskvatns.

Á deginum er sérstök athygli vakin á þeim 2,2 milljörðum manna sem búa enn án aðgangs að öruggu vatni. Það er mikilvægt að grípa til aðgerða til að takast á við þessa alþjóðlegu vatnskreppu. Megináhersla Alþjóða vatnsdagsins er að styðja við að heimsmarkmiði númer 6 um sjálfbæra þróun verði náð en það er: Vatn og hreinlæti fyrir alla fyrir árið 2030.

Grunnvatn, það sem gerir hið ósýnilega sýnilegt

Árið 2022 er lagt áherslu á grunnvatn, en um ræðir ósýnilega auðlind með áhrif sem má sjá alls staðar.

Grunnvatn er vatn sem finnst neðanjarðar í svokölluðu vatnasviði, sem er jarðfræðileg myndun steina, sanda og möl sem geyma umtalsvert magn af vatni. Grunnvatn nærir uppsprettur, ár, vötn og votlendi og seytlar í höf. Grunnvatn er aðallega hlaðið af rigningu og snjókomu sem síast inn í jörðina.

Grunnvatn er svo hægt að draga upp á yfirborðið með dælum og brunnum. Lífið á jörðinni væri ekki mögulegt án grunnvatns en flest þurr svæði í heiminum eru til dæmis háð grunnvatni. Grunnvatn veitir stóran hluta af því vatni sem við notum til drykkjar, hreinlætis, matvælaframleiðslu og iðnaðarferla. Það er einnig mjög mikilvægt fyrir heilbrigða starfsemi vistkerfa, svo sem votlendis og áa.

Við verðum að vernda svæði gegn ofnýtingu – með því að koma í veg fyrir að gengið sé of langt á auðlindir. Einnig ásækir mengun á þessi svæði sem þarf að vinna á líka þar sem það getur leitt til eyðingar þessarar auðlindar, haft í för með sér aukakostnað við vinnslu þess og stundum jafnvel komið í veg fyrir notkun þess.

Að kanna, vernda og nota grunnvatn á sjálfbæran hátt verður miðpunktur þess að lifa af og aðlagast loftslagsbreytingum og mæta þörfum vaxandi fólksfjölda í heiminum.

 

í tilefni dagsins gaf UNESCO ásamt UN Water út skýrslu um stöðu grunnvatns. Hana má lesa hér.

 

Kvennanefndarfundur Sameinuðu Þjóðanna er haldinn vikuna 14.-25. mars í ár.

Fundurinn er sá sextugasti og sjötti hjá CSW (The Commission on the Status of Women) og er hann stærsta árlega samkoma Sameinuðu Þjóðanna um jafnrétti kynjanna og valdeflingu kvenna.

 

CSW er helsta alþjóðlega stofnunin sem er eingöngu tileinkuð kynjajafnrétti og gegnir lykilhlutverki í að efla réttindi kvenna og fylgjast með lífum þeirra um allan heim. Nefndin mótar alþjóðlega staðla um jafnrétti kynjanna og valdeflingu kvenna á alþjóðavísu.

Þetta árið er í forgangi að ná kynjajafnrétti og valdeflingu kvenna og stúlkna þegar kemur að því að móta stefnur og áætlanir í tengslum við loftslagsbreytingar og önnur brýn umhverfismálefni.

Það er viðurkennt að konur eru viðkvæmari fyrir áhrifum loftslagsbreytinga en karlar þar sem þær eru í meirihluta þegar kemur að fátækt auk þess sem konur eru háðari náttúruauðlindum sem loftslagsbreytingar ógna mest. Hingað til hefur ekki verið gert nógu vel grein fyrir mikilvægum tengslum milli kynja, félagslegs jafnréttis og loftslagsbreytinga.

Á CSW fundinum í ár er hægt að fylgjast með umræðum um kynjamisrétti í tengslum við loftslagsbreytingar og mikilvægi þess að konur og stúlkur fái að taka þátt í loftslagsaðgerðum.

 

Vegna áframhaldandi áhrifa Covid-19 verður fundurinn í ár með blönduðu sniði og allir hliðarviðburðir fundarins verða sýndir rafrænt.

 

 

 

 

Opið er til umsóknar störf starfsnema hjá Mannfjöldasjóði SÞ (UNFPA) í Afríku og Asíu.

Um er að ræða starfsnám í 4-6 mánuði en áætlað er að starfsnemar hefji störf í september 2022. Hér er á ferðinni frábært tækifæri fyrir ungt fólk á lokaári í grunnnámi eða í framhaldsnámi.

Allar frekari upplýsingar má finna hér að neðan. Ef spurningar vakna má hafa samband við Emmi Kallio, kynningafulltrúa UNFPA á Norðurlandaskrifstofu: kallio@unfpa.org / Sjá auglýsingu á Twitter

Hafdís Hrönn Hafsteinssdóttir, stjórnarformaður Félags Sameinuðu Þjóðanna á Íslandi skrifar

Upphafið af óvissunni

Að morgni 24. febrúar síðastliðinn vaknaði heimsbyggðin upp við fréttir sem setti hugmyndir okkar um öruggt líf í Evrópu til hliðar. Hugmyndir og vonir um að mannréttindi og lýðræði séu virt og að það sé í hávegum haft í milliríkjasamskiptum. Við urðum vör við það að einræðisherra sem dulbýr sig sem lýðræðislegan leiðtoga stærstu þjóðar Evrópu virðist vera alveg sama um réttindi og sjálfstæði ríkja og hvað þá grundvallar mannréttindi fólks, hvort sem það séu hans eigin þegna eða annarra ríkja.

Sáttmáli hinna Sameinuðu Þjóða og Samþykktir milliríkjadómsins

Þann 26. júní árið 1945 Í San Fransisco í kjölfar seinni heimstyrjaldarinnar var stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna undirritaður og Samþykktir milliríkjadómstólsins eru óaðskiljanlegur hluti hans.

Í sáttmálanum segir „Vér, hinar sameinuðu þjóðir, staðráðnar í að bjarga komandi kynslóðum undan hörmungum ófriðar, sem tvisvar á ævi vorri hefur leitt ósegjanlegar þjáningar yfir mannkynið, að staðfesta að nýju trú á grundvallarréttindi manna, virðingu þeirra og gildi, jafnrétti karla og kvenna og allra þjóða, hvort sem stórar eru eða smáar, að skapa skilyrði fyrir því, að hægt sé að halda uppi réttlæti og virðingu fyrir skyldum þeim, er af samningnum leiðir og öðrum heimildum þjóðarréttar, að stuðla að félagslegum framförum og bættum lífskjörum án frelsisskerðingar og ætlum í þessu skyni að sýna umburðarlyndi og lifa saman í friði, svo sem góðum nágrönnum sæmir, að sameina mátt vorn til að varðveita heimsfrið og öryggi, að tryggja það með samþykkt grundvallarreglna og skipulagsstofnun að vopnavaldi skuli eigi beita, nema í þágu sameiginlegra hagsmuna, og að starfrækja alþjóðaskipulag til eflingar efnahagslegum og félagslegum framförum allra þjóða.“

Stríð milli tveggja ríkja – nú er nóg komið!

Yfirstandandi hernaðaraðgerðir Rússnesku ríkisstjórnarinnar gagnvart Úkraínsku þjóðinni stríðir gegn öllu því sem Sameinuðu þjóðirnar standa fyrir og stofnsáttmálans. Ofbeldið verður að stöðva og mannréttindalöggjöf er alþjóðleg mannréttindi varðar verður að vera virt og lýðræði og samtal verður ávallt að vera í hávegum haft! Það er svo sannarlega ekki gert í þeim átökum sem nú standa yfir. António Guterres, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu Þjóðanna segir að nú verði Rússnesk yfirvöld afdráttarlaust að draga herlið sitt út úr Úkraínu án tafar og að leiðtogar þjóðanna verði beita sér fyrir því að friði verði náð í Evrópu á ný. Það verður að vernda óbreytta borgara og alþjóðlegum mannréttindum, lögum og mannréttindalöggjöf verður að vera fylgt! Það er ekki í boði að gera ekkert og ef okkur mistekst að taka höndum saman og grípa til aðgerða að þá grafi það gegn því sem Sameinuðu þjóðirnar voru stofnaðar utan um í upphafi, sem er að vernda mannréttindi og tryggja frið í hinu alþjóðasamfélagi eftir hrottalega atburði seinni heimstyrjaldarinnar.

Nú þegar hafa íslensk stjórnvöld ráðstafað einni milljón evra til mannúðaraðstoðar í Úkraínu og það skiptir máli að í samfélagi þjóða að við stöndum saman gegn hvers konar ógn gagnvart einstaka þjóðum og að við leggjum okkur fram við það að tryggja öryggi og frið í alþjóðasamfélaginu.

Félag Sameinuðu Þjóðanna á Íslandi stendur með Úkraínsku þjóðinni og fordæmir harðlega árás Rússneskra yfirvalda. Við eigum öll grundvallarrétt og það er að lifa öruggu lífi, án áreitis og að mannréttindi okkar séu virt til hlítar!

 

Pistillinn birtist í Morgunblaðinu, laugardaginn 5.mars 2022.

Sameinuðu þjóðirnar hafa kallað eftir 1,7 milljarða bandaríkjadala í mannúðaraðstoð fyrir Úkraínu og fyrir fólk á flótta í nágrannalöndum.

Yfir ein milljón manns hafa flúið Úkraínu á rúmri viku síðan Rússnesk yfirvöld hófu árásir í landinu þann 24. febrúar síðastliðinn samkvæmt Flóttamannastofnun SÞ (UNHCR). Stofnunin gerir ráð fyrir að enn séu um tólf milljónir manns í Úkraínu sem munu þurfa á hjálp og vernd að halda, en alls séu um fjórar milljónir manns sem hafa flúið land nú þegar, flest konur og börn og þurfi á mannúðaraðstoð að halda í nágrannalöndum á komandi mánuðum.

Nauðsynlegar birgðir af mat, lyfjum og annarri nauðsynjavöru þarf að komast til svæðisins ásamt sálfræðiaðstoð og stuðning við þá sem hafa flúið, þ.á m. fólks með sérstakar þarfir og fylgdarlaus börn. Langflestir hafa flúið til nágranna ríkjanna þ.e. Póllands, Ungverjalands, Moldavíu, Rúmeníu og Slóvakíu eða til annarra Evrópuríkja.

Í stríðsástandi geta margir upplifað sig vanmáttuga en það eru ýmsar leiðir færar sem almenningur getur aðstoðað með að veita mannúðaraðstoð þar sem hún er brýnust, t.d með því að styrkja viðurkennt hjálparstarf. Sameinuðu þjóðirnar veita marghliða mannúðaraðstoð bæði innan Úkraínu sem og í nágrannaríkjum, eins og t.d. UNICEF Barnahjálp SÞ, Flóttamannahjálp SÞ, UN Women, UNFPA Mannfjöldasjóður SÞ, IOM Alþjóðlega fólkflutningstofnun SÞ og WFP Matvælaáætlun SÞ.

Á Íslandi hafa tvær af þessum stofnunum hafið söfnun:

Neyðarsöfnun fyrir börn í Úkraínu
UN women á Íslandi

Mikilvægi stuðnings við ungt fólk á flótta til framhaldsmenntunar.

Í september 2021 gaf UNHCR (Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna) út sína árlegu skýrslu um menntun. Skýrsla ársins 2021 heitir “Staying the course: challenges facing refugee education”, og leggur áherslu á áskoranir og aðgengi barna og ungs fólks á flótta til menntunar framhaldsskólastigi.

Skýrslan fjallar um skort á aðgengi á menntun fyrir börn á flótta og er hún umfangsmesta gagnagreining sem hefur verið gefin út af UNHCR um menntun fólks á flótta. Helstu niðurstöður skýrslunnar eru:

1. Töluverður munur er á menntun flóttafólks á heimsvísu.
2. Það þarf einkum að styðja við flóttafólk þegar kemur að menntun eftir grunnskóla.
3. Það hefur orðið aukning á innritunum flóttafólks á framhaldsskólastigi.
4. Áhrif COVID-19 á menntun flóttafólks eru gífurleg.
5. Þörf er á lausnum til að minnka mun á menntunarmöguleikum fyrir flóttafólk.

Samkvæmt tölulegum upplýsingum frá UNHCR yfir 40 lönd á árunum 2019-2020 var innritunarhlutfall framhaldsskólanema á flótta einungis 34% en hlutfall innritunar grunnskólanema á sama tímabili var 68%.

Covid-19 hefur sannarlega sett sitt mark á skólagöngu barna um allan heim, en fyrir ungt fólk á flótta hefur faraldurinn nánast gert skólagöngu ómögulega.

Vegna þessa gríðarlega lága hlutfalls barna og ungs fólks á flótta sem var skráð í framhaldsskóla á umræddu tímabili hefur UNHCR kallað til alþjóðlegs átaks svo hægt sé að tryggja að ungt fólk á flótta eigi meiri möguleika á að fá framhaldsmenntun.

Ef ekkert verður gert lítur út fyrir að tveir þriðju barna á flótta muni aldrei fá framhaldsskólamenntun.

Í gær, þann 27. febrúar boðaði forseti Félags Sameinuðu þjóðanna í Póllandi til neyðarfundar vegna stríðsins í Úkraínu.

Mikill samhugur var í þeim félögum sem sátu fundinn og skýr afstaða allra sýnileg gagnvart þeim alvarlegu brotum á alþjóðalögum, sáttmála Sameinuðu þjóðanna og almennum mannréttindum sem stjórnvöld í Rússlandi brutu með innrás sinni í Úkraínu.

Í kjölfar fundarins sendu félögin frá sér yfirlýsingu:

 

Þann 26. nóvember 2007 lýsti allsherjarþing SÞ því yfir að frá og með 63ja fundi allsherjarþingsins yrði 20. febrúar árlega haldinn hátíðlegur sem alþjóðlegur dagur félagslegs réttlætis.

Meira en 60 % atvinnumarkaðarins eða um 2 milljarðar kvenna, karla og ungmenna, afla sér lífsviðurværis utan hins hefðbundna hagkerfis. Þessi hópur fólks fara á mis við hefðbundin réttindi vinnumarkaðarins og eru því líklegri að lenda í fátækragildru en þeir sem starfa innan hefðbundins hagkerfis.

Flestir þeir sem stunda ólöglega vinnu ganga ekki inn í þau störf að frjálsum og fúsum vilja heldur er um að kenna skortur á tækifærum á hinum almenna vinnumarkaði. Til að stuðla að umskiptum  og félagslegu réttlæti þarf að mati SÞ því að draga úr fátækt og ójöfnuði, efla mannsæmandi störf, auka framleiðni, sjálfbærni og auka svigrúm fyrirtækja, þá einkum á krepputímum. Í heimsfaraldrinum hefur þetta varnarleysi starfsmanna án réttinda komið betur í ljós.

Mörg lönd eru þróa nýja tækni til að auðvelda þessi umskipti með rafrænum hætti þannig að betur sé hægt að auðkenna þá sem stunda atvinnu og almennt með betri nýtingu á upplýsingatækni.

Að draga úr félagslegu óréttlæti er eitt af forgangsverkefnum SÞ samkvæmt skýrslu stofnunarinnar sem gildir til 2030.

Í skýrslunni er þetta samfélagsmein viðurkennt og hvatt til að gerðar verði úrbætur í formi aukinnar samþættingar þessarra tveggja hagkerfa og að þátttaka kvenna á vinnumarkaði verði sérstaklega efld til að draga úr ójöfnuði.

Heimild: https://www.un.org/en/observances/social-justice-day

Heimsmarkmiðaviku lauk nýlega en hún var haldin á EXPO2020 í Dubai vikuna 14.-22. janúar.

EXPO2020 Dubai átti upphaflega að vera árið 2020 en vegna heimsfaraldurs byrjaði ekki heimssýningin fyrr en 1. október 2021 og stendur yfir til 31. mars 2022. Í hverri viku á meðan heimssýningunni stendur er nýtt þema.

Heimsmarkmiðavikan snerist aðallega um að vekja athygli á loforðum aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna um að vinna saman að friðsamlegum og velmegandi heimi fyrir árið 2030. Með heimsmarkmiðunum er sérstök áhersla lögð á hvað sé hægt að gera til að ýta undir sjálfbæra þróun og hvernig sé hægt að halda áfram að vekja athygli á mikilvægi hennar fyrir framtíð fyrir alla.

Öll heimsmarkmiðin 17 voru höfð að leiðarljósi í heimsmarkmiðavikunni og farið var yfir hvað þurfi að leggja meiri áherslu á og gera betur, en einnig hvað hafi tekist vel.

Sérstök áhersla var lögð á málefni kvenna og stelpna og voru samráðsvettvangar og vinnustofur um hvað sé hægt að gera til að ýta undir jafnrétti á heimsvísu, sem ýtir undir markmið 5. Jafnrétti kynjanna. Á tímum heimsfaraldurs hafa málefni kvenna og stúlkna lútið í lægra haldi og því mjög mikilvægt að gera allt til þess að sporna gegn frekari afturför í málaflokknum.

 

Hér má sjá upptökur af fjölda viðburða sem tengjast heimsmarkmiðunum sem haldnir voru í Heimsmarkmiðaviku.

United Nations Hub á EXPO2020

United Nations Hub er miðstöð Sameinuðu þjóðanna á EXPO2020 Dubai, en það er eins konar vettvangur viðburða, vinnustofa, sýninga og málflutningsherferða þeirra um efni sem tengjast málefnum Sameinuðu þjóðanna sem öll endurspeglast í heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun.

Eitt aðal markmið Sameinuðu þjóðanna á heimssýningunni er að endurspegla mikilvægi fjölþjóðahyggju og milliríkjasamstarfs þegar kemur að því að takast á við alþjóðlegar áskoranir eins og COVID-19 og loftslagsbreytingar.

En hvað er EXPO2020 Dubai?

Fyrsta heimsýningin var haldin í London 1851 og hafa síðan þá verið haldnar sýningar víða um heiminn.

Expo 2020 er stærsta heimssýning sem haldin hefur verið til þessa, með þátttöku rúmlega 180 þjóða. Einkunnarorð heimssýningarinnar í Dubai er: „Tenging hugar, sköpun framtíðar, endurnýjanleg orka og umhverfismál “.

Sýningin í Dubai snýst um að fá fólk frá öllum heimshornum til að koma saman og íhuga hvað sé hægt að gera til að stuðla að betri framtíð. Á slíkum vettvangi skiptist fólk á hugmyndum og kemur með uppástungur af nýjungum sem stuðla að hreinni, öruggari og heilbrigðari framtíð.

Markmiðið með EXPO2020 er að byggja upp heimssamfélag með aðgerðarstefnu sem einblínir á sjálfbæra þróun og betri og jafnari heim.

Hér má lesa betur um heimssýninguna sem nú fer fram.

 

UNESCO skólaverkefnið er samstarfsverkefni á heimsvísu sem allir leik- grunn- og framhaldsskólar geta tekið þátt í. Verkefnið býður upp á alls kyns tækifæri með það að markmiði að kynna nemendur m.a. fyrir alþjóðasamvinnu og heimsmarkmiðunum.

UNESCO-skólum gefst tækifæri á að fá fræðsluheimsóknir, taka þátt í alþjóðlegum verkefnum og ýmis konar samvinnu við vinaskóla víða um heim.

Að vera UNESCO-skóli felur í sér samkomulag milli skólans og UNESCO þar sem skólinn innleiðir verkefni tengdum einhverjum af fjórum þemum UNESCO-skóla. Þemun eru: Alþjóðasamvinna, starfsemi Sameinuðu þjóðanna, heimsmarkmiðin um sjálfbæra þróun og friður og mannréttindi.

Auk þess halda UNESCO-skólar upp á tvo alþjóðadaga Sameinuðu þjóðanna á ári hverju, t.d. alþjóðadaga læsis, mannréttinda, hafsins, einhverfu, barnsins, friðar, jarðarinnar og vísinda.

Skólarnir standa jafnframt árlega fyrir einum viðburði sem tengist Sameinuðu þjóðunum. Þetta geta verið þemadagar eða viðburðir sem tengjast gildum Sameinuðu þjóðanna eða heimsmarkmiðunum.

Á hverju ári skila síðan skólarnir yfirliti yfir þau verkefni sem skólinn hefur sinnt innan vettvangs skólanetsins.

 

Hvað þarf að gera til að verða UNESCO skóli?

Umsóknarferlið er einfalt!

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi aðstoðar skóla við umsóknarferlið og innleiðingu verkefnisins.

 

Verkefnastjóri UNESCO-skóla á Íslandi er Kristrún María Heiðberg.

Netfang hennar er: kristrun@un.is