Verkefnið „Student Refugees“ veitir flóttafólki og hælisleitendum á Íslandi aðstoð og leiðsögn við að sigrast á hindrunum sem mæta þeim innan menntakerfisins – segir á heimasíðu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna.

Um ræðir verkefni sem á sér danska fyrirmynd. Að baki íslenska framtakinu stendur Landssamband íslenskra stúdenta, LÍS en það var árið 2019 sem verkefnið var upphaflega sett á fót á Íslandi. Verkefnið er unnið í sjálfboðaliðastarfi námsmanna á Íslandi sem bjóða sig fram við að aðstoða flóttafólk og hælisleitendur sem hafa áhuga á því að mennta sig.

„Við í LÍS berjumst fyrir jöfnum tækifærum allra nemenda og við vitum að flóttafólk á Íslandi mætir ýmsum hindrunum þegar kemur að menntun. Jafnvel þótt flóttafólk uppfylli allar kröfur getur verið erfitt að fóta sig innan kerfisins“, segir Derek Allen, formaður LÍS.

Heimsfaraldurinn setti hlé á starfsemi þess en nú eru hjólin aftur að byrja að snúast. Samfélag hefur skapast í kringum verkefnið en ekki er litið á vettvanginn einungis sem aðstoð við fólk að feta sig innan menntakerfisins og skilja leikreglurnar, heldur veitir hann þeim frekari aðgang inn í íslenskt samfélag og eykur vináttubönd.

Alls hefur tekist að aðstoða um 50 hælisleitendur og flóttafólk í gegnum verkefnið að sögn Guðbjargar Erlu Hallgrímsdóttur, alþjóðafulltrúa hjá LÍS. Meðal þeirra er Sayed Khanoghli sem flúði ungur frá Afghanistan. Hann stundar nám í menntaskóla sem hann hyggst klára 2023 og stefnir þá á áframhaldandi háskólanám. Hann segir verkefnið hafa aðstoðað hann gríðarlega við að aðlagast íslensku samfélagi og segist líða vel á Íslandi.

Vilja tryggja áframhaldandi stuðning við ungt flóttafólk

Unnið er hörðum höndum að því núna að gera verkefnið sjálfstæðara og síður háð LÍS svo að samfella skapist, þar sem ný stjórn samtakanna tekur við árlega. Markmiðið er að tryggja að áfram verði stuðningur til staða fyrir ungt flóttafólk á Íslandi sem hyggst njóta réttar síns og mennta sig.

„Við viljum að fólk mennti sig. Það auðveldar þeim að verða hluti af samfélaginu og nýta hæfileika sína til fulls“, sagði Erla í viðtali sínu við Elisabeth Arnlund, upplýsinga- og kynningastjóra Flóttamannastofnunar SÞ fyrir Norður- og Eystrasaltslöndin.

Félag Sameinuðu þjóðanna mælir svo sannarlega með frekari lestri á sögu Sayed og hvernig verkefnið “Student Refugees” hefur bæði aðstoðað hann og fleiri tugi af flóttafólki sem mætt hafa hindrunum í íslenska menntakerfinu.

Lesa meira

Afleiðingar þurrka, Covid og stríðsins í Úkraínu ógnar fæðuöryggi í heiminum

UNICEF á Íslandi hefur söfnun vegna viðvarandi þurrkatíðar sem hefur ógnað fæðuöryggi margra fátækustu ríkja í heiminum. Sérstakar ástæður liggja nú að baki þessa ástands sem hefur skapast en Covid-19 og afleiðingar stríðsins í Úkraínu á efnahagskerfi heimsins hefur einnig haft gífurleg áhrif og sett milljónir manna í hættu þar sem börn eru sérstaklega í viðkvæmri stöðu.

Rýrnun (e. Severe wasting) er alvarlegasta birtingarform vannæringar og mun aukast verulega hjá milljónum barna á heimsvísu ef ekki verður brugðist fljótt við. UNICEF á heimsvísu bendir á þessa staðreynd með nýrri velferðar viðvörun sem er skýrsla sem gefin var út á dögunum, en slík viðvörun er aðeins gefin út þegar brýn nauðsyn krefur. Skýrslan ber nafnið “Severe-wasting an overlooked child survival emergency”.

Hvað er rýrnun?

Rýrnun er þegar börn teljast of grönn miðað við hæð með þeim afleiðingum að ónæmiskerfi þeirra veikist verulega og er það eitt alvarlegasta birtingarform vannæringar. Á heimsvísu þjást um 13,6 milljónir barna undir fimm ára aldri af rýrnun en það er ein helsta undirliggjandi orsök dauðsfalla hjá ungum börnum. Átök og loftslagsváin hefur einnig átt sinn þátt hindra aðgang að góðu mataræði en tilfellum rýrnunar fer stigvaxandi og ljóst að neyðin er mikil.

UNICEF hefur sent frá sér neyðarkall vegna ástandsins og UNICEF á Íslandi hefur hafið neyðarsöfnun.

Hægt er að leggja söfnuninni lið með því að leggja inn á reikning UNICEF á Íslandi 701-26-102015 og kt. 481203-2950 og í gegnum vefsíðu samtakanna.

 

 

Áætlað er að 4,8 milljónir starfa hafi tapast í Úkraínu frá innrás Rússa 24. febrúar, samkvæmt samantekt sem Alþjóðavinnumálastofnun Sameinuðu þjóðanna (ILO) birti þann 11.maí 2022.

Áhrif stríðsins í Úkraínu á atvinnulífið

Fyrsta mat Alþjóðavinnumálastofnunarinnar áætlar að stigmagnandi stríðsátök muni hafa frekari áhrif á hagkerfið og valda því að sjö milljónir starfa muni tapast.

Hins vegar, ef stríðsrekstri yrði hætt nú þegar þá yrði hraður bati og gæti það skilað 3,4 milljónum starfa til baka og dregið úr atvinnuleysi í 8,9 prósent segir í rannsókn stofnunarinnar.

Fjárhagslegur stuðningur við flóttamenn

Af þeim meira en 5,23 milljónum þá aðallega kvenna og barna sem hafa flúið Úkraínu til nágrannalandanna eru um það bil 2,75 milljónir á vinnualdri – 43,5 prósent, eða 1,2 milljónir, af þeim höfðu áður gegnt starfi.

Til að bregðast við þessari röskun á atvinnulífið hafa stjórnvöld í Úkraínu beitt sér fyrir því að halda almannatryggingakerfinu starfhæfu með stafrænum hætti til að tryggja atvinnuleysisbætur berist til fólks á flótta.

Áhrif stríðsins er víða

Stríðið í Úkraínu hefur einnig ógnað öryggi starfa í nágrannaríkjunum – aðallega Ungverjalandi, Moldóvu, Póllandi, Rúmeníu og Slóvakíu – þar sem áframhaldandi ófriður þvingar flóttafólk í útlegð til lengri tíma.

Órói á efnahags- og atvinnulíf hafa einnig veruleg áhrif á Mið-Asíu, sérstaklega lönd sem eru háð greiðslum frá Rússlandi, eins og Kasakstan, Kirgisistan, Tadsjikistan og Úsbekistan.

Stríðið hefur valdið óróa á fjármálamörkuðum sem hefur einnig orðið fyrir barðinu á Covid-19 faraldrinum, sem mun hamla frekari hagvöxt og setja aukið álag á félagsverndarkerfi. Ástandið er sérstaklega erfitt ríkjum hjá lág- og millitekjufólki, sem mörg hver hafa ekki getað náð sér að fullu eftir heimsfaraldur.

Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna (FAO) hefur unnið að því að leiða saman lönd Evrópu og Mið-Asíu til að finna lausnir á áhrifum stríðsins á alþjóðlegt landbúnaðarkerfi.

Í Evrópu og Mið-Asíu svæðinu eru 53 há- og millitekjulönd sem búa yfir 900 milljónum manna.

Þrátt fyrir að FAO telji að svæðið sé í „góðri stöðu“ sem ein af brauðkörfum heimsins (e. food basket), fer hungursneyð vaxandi á heimsvísu ásamt verði á mat, fóðri, eldsneyti og áburði.

Til að sporna við þessari þróun hefur stofnunin sett af stað viðbragðsáætlun til að koma til móts við bændur á stríðshrjáðum svæðum. Hingað til hefur ekki náðst fjármagn til að styðja við 115 milljóna dala áætlun stofnunarinnar.

Heimildir:

Ukraine: UN labour agency update shows 4.8 million jobs lost to war | | UN News

 

 

 

Æðstu embættismenn Sameinuðu þjóðanna hafa margir krafist rannsóknar á morðinu á þekktum fréttaritara Al Jazeera, Shireen Abu Akleh.

Hin reynda palestínska/bandaríska blaðakona, 51 árs, var skotin til bana þegar hún var að greina frá aðgerðum Ísraelshers í bænum Jenin á Vesturbakkanum 11.maí síðastliðinn.

Félagi blaðamannsins Ali Samoudi, særðist einnig, samkvæmt fréttum fjölmiðla.

Audrey Azoulay, yfirmaður Mennta-, vísinda- og menningarstofnunar Sameinuðu þjóðanna (UNESCO), gaf út yfirlýsingu þar sem hún fordæmdi morðið á Abu Akleh.

Brot á alþjóðalögum

Þrátt fyrir að Shireen Abu Akleh var jakka merkt “Press” varð hún fyrir skoti en samkvæmt alþjóðalögum er „dráp á vel merktum starfsmanni fjölmiðla á átakasvæði, brot á alþjóðalögum”.

Azoulay ítrekaði það hlutverk UNESCO að vekja athygli á þeirri nauðsyn að vernda blaðamenn, í ljósi aðgerðaáætlunar Sameinuðu þjóðanna um öryggi blaðamanna og refsileysi (e. UN Plan of Action), en UNESCO stendur fyrir alþjóðlegum degi fjölmiðlafrelsis 3.maí ár hvert.

Óháð, gagnsæ rannsókn

Lynn Hastings sem er umsjónarmaður mannúðarmála Sameinuðu þjóðanna fyrir hernumdu palestínsku landsvæðin, hefur bent sérstaklega á þær hættur sem blaðamenn standa frammi fyrir á átakasvæðum. Shireen Abu Akleh var myrt þegar Sameinuðu þjóðirnar voru að halda upp á alþjóðlegan dag fjölmiðlafrelsis á Gaza og „sýnir þannig hættur sem steðja að blaðamönnum á hverjum degi,“ skrifaði Hastings á Twitter.

Mannréttindaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna, OHCHR, gáfu einnig út yfirlýsingu að þau væru slegin yfir morðinu.

„Hlutverk okkar á vettvangi er að lýsa staðreyndum ,“ tísti OHCHR. „Við hvetjum til óháðrar, gagnsærrar rannsóknar á morði hennar.

Guteress sleginn yfir fregnunum

Aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, António Guterres var einnig sleginn yfir morðinu og ítrekaði að viðkomandi rannsóknaraðilar yrðu að framkvæma óháða og gagnsæja rannsókn, samkvæmt yfirlýsingu sem talsmaður hans gaf út.

Herra Guterres fordæmdi einnig allar árásir og morð á blaðamönnum og lagði áherslu á að þeir mættu aldrei verða skotmark ofbeldis.

„Fjölmiðlafólk eigi að geta sinnt starfi sínu frjálslega og án áreitni, hótunar eða ótta við að vera skotmark,“ segir í yfirlýsingunni.

Þá ítrekaði hann að frjálsir fjölmiðlar væru skilyrði fyrir friði, réttlæti, sjálfbærri þróun og mannréttindum.

Heimild: news.un.org

https://news.un.org/en/story/2022/05/1118032

Fyrr í vikunni sótti Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir fundi með stjórnendum Sameinuðu þjóðanna og lýsti þar yfir stuðningi Íslands við úkraínsku þjóðina og fordæmingu á gjörðum Rússa í samtölum sínum við Aminu J. Mohammed aðstoðarframkvæmdarstjóra SÞ og Abdulla Shahid forseta allsherjarþingsins.

“Ég ítrekaði mikilvægi þess að styðja Úkraínu og standa vörð um alþjóðalög og stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna, en Ísland hefur verið öflugur málsvari þeirra sjónarmiða hjá stofnuninni. Á sama tíma þarf að tryggja að alþjóðlegar afleiðingar stríðsreksturs Rússa bitni ekki á þeim ríkjum sem standa nú þegar höllum fæti vegna fátæktar eða átaka, þar gegna Sameinuðu þjóðirnar mikilvægu hlutverki,“ segir Þórdís Kolbrún.

 

Þórdís Kolbrún tilkynnti einnig að frá og með þessu ári myndi Ísland auka framlög sín til Barnahjálpar SÞ (UNICEF), UN Women og Mannfjöldasjóðs SÞ (UNFPA).

Á árunum 2017-2020 nam framlag Íslands til UNFPA 31,5 milljónum króna en það var hækkað upp í 70 milljónir árið 2021. Kjarnaframlag Íslands til UNFPA verður frá og með þessu ári hækkað upp í 120 milljónir og skrifaði Þórdís Kolbrún undir samning um áframhaldandi samvinnu við stofnunina.

Þórdís Kolbrún átti einnig fund með Sima Bahous framkvæmdastýru UN Women, en fyrir ekki svo löngu var einnig ákveðið að auka kjarnaframlag Íslands til UN Women um 12%.

 

 

Á fundi Þórdísar Kolbrúnar með aðstoðarframkvæmdastjóra UNICEF, Karin Hulshof ræddu þær um farsæla samvinnu Íslands og UNICEF í Úganda, Síerra Leóne og Líberíu og tilkynntu hún aði kjarnaframlag Íslands til stofnunarinnar myndi hækka um 15% frá og með þessu ári.

 

 

 

 

 

 

Nánar má sjá um fundi Þórdísar Kolbrúnar á vefsíðu Stjórnarráðsins.

Ísland hefur nú fengið hæstu vottun og er jafnframt fyrsta landið til að hljóta slíka gullvottun, fyrir kynjajafnrétti samkvæmt jafnréttisáætlun Þróunaráætlunar Sameinuðu þjóðanna (UNDP) í alþjóðlegu verkefni þeirra sem kallast “Gender Seal Program”.

UNDP (United Nations Development Program) vinnur með opinberum stofnunum og samtökum um allan heim að því að ná framúrskarandi stöðlum er varða jafnrétti kynjanna og valdeflingu kvenna. Markmið þeirra er að byggja upp jafnréttismenningu og samfélög án aðgreiningar.

 

 

Achim Steiner, framkvæmdastjóri UNDP afhenti Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, utanríkisráðherra Íslands, viðurkenninguna við verðlaunaafhendingu í New York þann 26.apríl sl.
Verðlaunin eru viðurkenning á hlutverki Íslands sem leiðandi ríki í jafnréttisbaráttu og fyrir það hvernig landið hefur veitt öðrum innblástur, langt út fyrir landamæri þess.
Lönd eins og Ísland gegna lykilhlutverki fyrir UNDP í baráttu þeirra fyrir jafnrétti um allan heim en jafnrétti er mjög mikilvægt til að sporna við fátækt og ýta undir sjálfbærari lifnaðarhætti.

Ísland hefur staðið fyrir verkefnum í Malawi og Úganda í samvinnu við UNDP frá árinu 2019 er varða kynja- og jafnréttismál. Í Malawi hefur tíðni mæðradauða minnkað og aðgengi að getnaðarvarnarlyfjum orðið betra auk þess sem unnið er að því að koma í veg fyrir kynbundið ofbeldi.
Í Úganda hefur Ísland aðstoðað stjórnvöld við að komast yfir félagsalegar og menningarlegar hindranir, til dæmis með því að bæta aðgengi stúlkna að menntun.

UNDP viðurkennir stofnanir og lönd sem hafa uppfyllt alþjóðlega staðla um jafnrétti kynjanna. Þátttakendur geta fengið brons-, silfur- eða gullvottun.
UNDP veitir aðstoð og leiðbeinir stofnunum við skipulagsbreytingar á innviðum þeirra.
Jafnréttisviðurkenning UNDP er ein virtasta vottunin sem mælir hæfni og árangur opinberra stofnanna og einkastofnanna við að efla réttindi kvenna og innleiða janfréttismarkmið í fyrirtæki

 

 

Móðir jörð hvetur okkur til aðgerða. Náttúra okkar þjáist vegna breytinga af mannavöldum. Höfin eru að fyllast af plasti og verða súrari og hiti er að hækka með tilheyrandi afleiðingum.

Glæpir sem trufla líffræðilegan fjölbreytileika, eins og eyðing skóga, breytingar á landnýtingu, aukinn landbúnaður og búfjárframleiðsla eða vaxandi ólögleg viðskipti með dýralíf, geta flýtt fyrir eyðileggingarhraða jarðar.

Að endurheimta vistkerfi okkar mun hjálpa til við að binda enda á fátækt, berjast gegn loftslagsbreytingum og koma í veg fyrir fjöldaútrýmingu. En við munum bara ná árangri ef allir taka þátt.

 

Vissir þú að:

• Um 4.7 milljón hektörum af skóglendi er eytt á hverju ári?  –  það landsvæði er stærra en Danmörk.
• Að um milljón tegundir dýra og plantna eru á jaðri útrýmingarhættu?

 

Í tilefni af þessum alþjóðlega degi móður jarðar skulum við minna okkur á að við þurfum að  þróa sjálfbærara hagkerfi til að stuðla að sátt við náttúruna og jörðina.

 

Við verðum að gera allt sem í okkar valdi stendur til þess að vernda móður jörð

Við eigum aðeins eina móður jörð og þess vegna verðum við að gera allt til þess að vernda hana, segir í áhrifaríkum skilaboðum frá António Guterres, aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna í tilefni dagsins. Þar talar hann um þær þrjár stærstu ógnir jarðarinnar:

1. Loftslagsbreytingar.
2. Eyðilegging náttúrunnar og líffræðilegs fjölbreytileika.
3. Mengun og úrgangur.

Hann nefnir enn fremur að fyrir fimmtíu árum hafi heimurinn komið saman á ráðstefnunni í Stokkhólmi og að það hafið verið upphafið að alþjóðlegu umhverfishreyfingunni. Síðan þá höfum við séð hvað er mögulegt þegar við tökum okkur saman og knýjum fram raunverulegar breytingar. Í júní fer einmitt fram ráðstefnan Stocholm+50 í Svíþjóð, í tilefni þess að nú eru fimmtíu ár frá því að heimurinn hóf þá þrautargöngu að reyna að snúa við blaðinu. Þá kallar Guterres eftir því að við skulum sjá til þess að leiðtogar okkar komi með þann metnað og þær aðgerðir sem þarf til að takast á við þetta þrefalda neyðarástand okkar á plánetunni.

Stríðið í Úkraínu hefur hrundið af stað einni stærstu stigvaxandi mannúðarkrísu sem sést hefur. Í gær náði tala flóttamanna sem flúið hafa Úkraínu 5 milljónum. Þess að auki eru rúmar 7 milljónir manns á vergangi innan landsins. Því eru um 12 milljónir manns á flótta.

Flestir hafa flúið til Póllands, eða nærri 3 milljónir manns. Fólk hefur flúið til Rúmeníu, Ungverjalands, Moldóvu, Slóvakíu, en líka til Rússlands og Hvíta Rússlands. Um 17% af úkraínsku þjóðinni er af rússnesku bergi brotnir og margir hafa það sem móðurmál.

Stofnanir standa í ströngu í samstarfi við stjórnvöld þessara landa til þess að auka mótttöku flóttamanna og að framkvæma hana á sem öruggastan hátt. Að senda hjálpargögn hefur reynst erfitt í sumum hlutum landsins þar sem mikil átök geisa þar enn.

En það sem við erum að sjá fram á varðandi flóttamenn í Úkraínu er í raun verndarkrísa fyrir konur og börn – en þau eru um 90% allra þeirra sem flýja yfir landamærin. Áhætturnar á kynbundu ofbeldi, mansali og misnotkun, sálræn áföll og aðskilnaður fjölskyldna aukast á tímum átaka. Og í ljósi þessarar kynbundu stöðu flóttafólks og þeirra staðreyndar að mörg börn hafa flúið ein, að þá eru þessar áhyggjur enn meiri en nokkru sinni fyrr í slíkum flóttamannafjölda sem nú blasir við. Flóttamannastofnun, UNHCR ásamt Barnahjálp SÞ, UNICEF hafa sett upp barnvæn svæði, svokölluð Blue-dots í mótttökuríkjum og við landamærin.

 

Það getur reynst erfitt að hafa tölu á þeim konum og börnum sem hafa komist í tæri við mansals hringi, en þær tölur eru enn mjög lágar. En það er gríðarlega mikilvægt að upplýsa flóttafólk um þessar áhættur. Upplýsa þarf flóttafólk að það gætu verið aðilar sem nýti sér veikleika þeirra og slæmrar stöðu þeirra og bjóðist til þess að veita þeim frían tilflutning, gistingu, vinnuaðstöðu o.fl. og það er gríðarlega nauðsynlegt að tryggja þessa þætti, sem og að tryggja stuðning ríkja við að einkenna fólk, aðstoða við skráningu þess, auka vernd og viðeigandi umsjá barna sem ferðast ein eða eru viðskila foreldra og fjölskyldur sínar. Við stendur að það þarf að styrkja kerfi til að skrá og skima stofnanir fyrirtæki og einstaka sjálfboðaliða sem bjóða flóttafólki stuðning. Flóttamenn þurfa að geta ferðast á öruggan hátt án þess að hafa áhyggjur á því að glæpasamtök nýti sér örvæntingafullar aðstæður þeirra.

Auðvitað hefur örlæti og samstaða gagnvart Úkraínumönnum verið hvetjandi. En það má ekki gleyma því að ríkin verða að koma í veg fyrir að fólk notfæri sér ástandið segir flóttamannafulltrú, Filippo Grandi. Þannig hefur Flóttamannastofnun SÞ hvatt landamæraeftirlit, löggæslumenn og félagsþjónustur á svæðinu til þess að styrkja aðgerðir gegn mansali.

Þörf er á samstilltu átaki yfirvalda allra ríkja sem sjá um mótttöku flóttamanna til þess að koma í veg fyrir misnotkun og brot á réttindum þeirra sem flýja stríð, allsstaðar.

Á fyrsta fundi Leiðtogaráðs Landssambands ungmennafélaga (LUF) þann 6. apríl síðastliðinn var Inga Huld Ármann, fulltrúi SHÍ, var kjörin ungmennafulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum (SÞ) á sviði barna og ungmenna.

Inga Huld býr yfir reynslu af réttindabaráttu barna og því vettvangur sem þessi því ekki nýr fyrir henni. Inga hefur m.a. setið í ráðgjafahóp umboðsmanns barna þar sem hún kynnist vel helstu áherslum Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þar öðlaðist hún frekari þekkingu á málaflokknum í baráttu sinni fyrir bættum réttindum og aukinni þátttöku barna. Þá stóð Inga meðal annars að gerð námskeiða í þátttöku barna og gerð handbókar um samráð við börn í samstarfi við ungmennaráð UNICEF og Barnaheilla.

ECOSOC Youth Forum

Inga Huld kemur til með að sækja ungmennaráðstefnu efnahags- og félagsmálaráðs SÞ ( e. The Economic and Social Council (ECOSOC) Youth Forum). Ráðstefnan verður haldin rafrænt dagana 19. og 20. apríl nk. og þar mun Inga taka þátt í umboði ungs fólks á Íslandi.

Skipun ungmennafulltrúans og þátttaka hans er samstarf Landssambands ungmennafélaga, félags SÞ á Íslandi og mennta- og barnamálaráðuneytisins.

Sendinefnd LUF

Kjör ungmennafulltrúa Íslands hjá SÞ á sviði barna og ungmenna skipar sæti í sendinefnd LUF hjá SÞ. Nefndin er starfshópur LUF um málefni ungs fólks hjá SÞ. Hún starfar sem vinnuhópur, ráðgjafaráð, upplýsingaveita og brú á milli LUF, Félags SÞ á Íslandi og sendandi ráðuneyta. Fulltrúinn mun gegna embættinu þar til nýr tekur við.

Sendinefndin skipar nú fimm fulltrúa; á sviði mannréttinda, loftslagsmála, sjálfbærar þróunar, á sviði barna og ungmenna og á sviði kynjajafnréttis.

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi óskar Ingu Huld til hamingju með kjörið.

 

Nærri helmingur þungana í heiminum eru ekki áformaðar. Það er ógnvekjandi hátt hlutfall meðganga sem stúlkur og konur velja ekki vísvitandi.

Vanrækt krísa ófyrirséðra þungana er viðfangsefni nýrrar skýrslu UNFPA 2022 State of World Population sem gefin var út í gær. Skýrslan ber heitið „Seeing the Unseen“ eða “Að sjá hið ósýnilega” og fjallar um það hvernig slíkar meðgöngur tákna hnattrænan misbrest í að halda uppi ákveðnum grundvallarmannréttindum.

Að meðaltali eiga sér stað 121 milljón þunganir án ásetnings á hverju ári – eða um 331 þúsund á dag – og búist er við að fjöldinn aukist með fólksfjölgun ef ekki verði gripið til afgerandi aðgerða.

Hæfni til að ákveða hvort eigi að eignast börn, hversu mörg og með hverjum, er grundvallaratriði í frjósemisréttindum stúlkna og kvenna. Þegar þessi réttur er hunsaður eða stefnt í hættu – með félagslegum hömlum eða misnotkun, skorti á heilbrigðisþjónustu eða almennt litlum forgangi sem sett er á kvenkynið eða helming mannkynsins – verða afleiðingarnar fyrir svokölluðum snjóboltaáhrifum. Þungun án ásetnings hefur áhrif á líf einstaklinga og heilu samfélögin, hindrar framfarir í heilbrigðismálum, menntun og jafnrétti kynjanna, eykur fátækt og skort á tækifærum og kostar milljarða í tilföngum.

Meira en þrjár af hverjum fimm þungunum án ásetnings enda með þungunarrofi. Áætlað er að 45% allra fóstureyðinga séu óöruggar, framkvæmdar í löndum þar sem meðferðin er ólögleg, takmörkuð eða of kostnaðarsöm í öruggum aðstæðum. Um sjö milljónir kvenna þurfa að leggjast inn á sjúkrahús á ári á heimsvísu vegna óöruggra fóstureyðinga, en það er ein helsta örsök mæðradauða.

Heimur þar sem hver þungun er plönuð og velkomin er eitt af meginmarkmiðum UNFPA. Þess vegna hefur Mannfjöldasjóður SÞ hafið þessa herferð til þess að benda á mikilvægi þess að fræða, draga úr goðsögnum og tryggja rétt allra kvenna og stúlkna.

‎Lykilniðurstöður: Kynjamisrétti og tafir á þróun keyra hátt hlutfall ófyrirséðra þungana‎

‎Áætlað er að 257 milljónir kvenna sem vilja forðast þungun noti ekki öruggar, nútímalegar getnaðarvarnir og þar sem gögn liggja fyrir getur nærri fjórðungur allra kvenna ekki sagt nei við kynlífi. Ýmsir aðrir lykilþættir stuðla einnig að ófyrirséðri meðgöngu, þar á meðal:‎

• ‎Skortur á kyn- og frjósemis heilbrigðisþjónustu og upplýsingum‎
• ‎Getnaðarvarnir sem henta ekki líkama eða aðstæðum kvenna‎
• ‎Skaðleg viðmið og skömm í kringum konur sem stjórna eigin frjósemi og líkama‎
• ‎Kynferðislegt ofbeldi og frjósemisþvinganir‎
• ‎Dómgreindarleysi eða skömm innan heilbrigðisþjónustu‎
• ‎Fátækt og töf á efnahagsþróun
• ‎Kynjamisrétti‎

‎ Allir þessir þættir endurspegla þann þrýsting sem samfélög setja á konur og stúlkur til að verða mæður. Ófyrirséð þungun er ekki endilega persónuleg mistök og getur verið vegna skorts á sjálfræði sem samfélagið leyfir eða því virði sem sett er á líf kvenna.‎

 

Í mannúðar neyðartilvikum, líkt og með áframhaldandi stríði í Úkraínu, missa margar konur aðgang að getnaðarvörnum og / eða upplifa kynferðislegt ofbeldi.‎

• ‎Rannsóknir hafa sýnt að yfir 20% kvenna og stúlkna á flótta verða fyrir kynferðislegu ofbeldi.‎
• ‎Áætlað er að 4,8 milljónir ófyrirséðra þungana muni eiga sér stað í Afganistan árið 2025 vegna truflunar á heilbrigðiskerfi og kynjamisréttis í landinu.
• ‎Á fyrstu 12 mánuðum COVID-19 heimsfaraldursins stóð áætluð röskun á getnaðarvörnum og þjónustu að meðaltali í 3,6 mánuði sem leiddi til allt að 1,4 milljóna ófyrirséðra þungana.‎