Vonarneisti í Svartahafi; samkomulag um dreifingu kornvöru frá Úkraínu undirritað

Framkvæmdastjórinn António Guterres (til vinstri) ásamt Recep Tayyip Erdoğan, forseta lýðveldisins Tükiye (til hægri), við undirritunina „Samning um örugga flutning á korni og matvælum frá úkraínskum höfnum“ í Dolmabahce-höllinni í Istanbúl, Tyrkland..

Samkomulag um útflutning á hveiti og öðrum kornvörum frá Úkraínu var undirritaður síðastliðinn föstudag í Istanbúl. Flutningur á kornvöru hefur legið niðri allt frá því að Rússar réðust inn í Úkraínu í lok febrúar. Tyrkir og Sameinuðu þjóðirnar höfðu milligöngu um samningana sem Rússar féllust á og voru úkranískar hafnir í kjölfarið opnaðar fyrir útflutning á kornvörum og áburði um Svartahaf.

Framkvæmdastjórinn António Guterres (til vinstri) ásamt Recep Tayyip Erdoğan, forseta lýðveldisins Tükiye (til hægri), við undirritunina „Samning um örugga flutning á korni og matvælum frá úkraínskum höfnum“ í Dolmabahce-höllinni í Istanbúl, Tyrklandi. Mynd: UN Photo

Aðalframkvæmdastjóri SÞ, António Guterres þakkaði Erdogan forseta Tyrklands og ríkisstjórn hans fyrir að auðvelda viðræðurnar sem leiddu til samningsins og hrósaði um leið fulltrúum Úkraínu og Rússlands fyrir að leggja ágreining sinn til hliðar vegna sameiginlegra hagsmuna mannkyns.

Úkraína er meðal fremstu framleiðendum korns í heiminum og dreifir meira en 45 milljónum tonna árlega á heimsmarkaðinn, samkvæmt Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna.

Innrás Rússa, hefur leitt til metverðs á matvælum og eldsneyti, auk vandamála á birgðastöðu, þar sem miklar birgðir bíða eftir að verða fluttar úr sílóum.

Þess að auki mun samningurinn koma á stöðugleika á matvælaverði á heimsvísu sem „verði mikill léttir fyrir þróunarríki sem eru á barmi gjaldþrots og hungursneyðar” sagði Guterres.

„Síðan stríðið braust út hef ég lagt áherslu á að það sé engin lausn á alþjóðlegu matvælakreppunni án þess að tryggja fullan alþjóðlegan aðgang að matvælum frá Úkraínu og Rússlandi ásamt áburði”. Guterres bætti þá einnig við að þetta yrði vonandi leiðarstefið í átt að friði á svæðinu.

Ný samhæfingarmiðstöð opnuð í Istanbúl

Samhæfingarmiðstöð sem miðar að því að auðvelda öruggan útflutning á matvælum og áburði í atvinnuskyni frá helstu úkraínskum höfnum, var formlega vígð í Istanbúl í dag.

Þetta er mikilvægt skref í átt að innleiðingu samningsins sem gerður var við Svartahaf síðastliðin föstudag.

Aukið álag á heilbrigðiskerfi á heimsvísu vegna fjölgun Covid-19 tilfella

Mynd: Unsplash/Yoav Aziz

“Fjölgun Covid – 19 tilfella og dauðsfalla af völdum sjúkdómsins er á nýjan leik farið að valda auknu álagi á heilbrigðiskerfi og starfsfólk víða um heim.” Þetta sagði Tedros Adhanom Ghebreyesus, yfirmaður Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO), við blaðamenn á reglulegum vikulegum fréttamannafundi síðastliðin þriðjudag.

Hann greindi frá því að Emergen, sérstök nefnd um COVID-19 hafi komist að þeirri niðurstöðu að sjúkdómurinn sé enn ógn fyrir heimsbyggðina þó að vissulega sé staðan sé betri en í upphafi faraldursins. En á meðan ný afbrigði séu enn að greinast þá mætti ekki slá slöku við.

Tedros tók fram að minna eftirlit, þar með talið prófanir og raðgreiningar, hefur gert það sífellt erfiðara að meta áhrif afbrigða á smit, sjúkdómseinkenni og árangur aðgerða til að vinna gegn sjúkdómnum.

Yfirmaður WHO árétti það að halda áfram að notast við grímur, tryggja góða loftræstingu og halda til streitu þeim viðbragðsáætlunum sem hafa verið notaðar til þessa í faraldrinum. Þær hafa hingað til komið í veg fyrir sýkingar, sjúkrahúsinnlagnir og dauðsföll. 

Hann undirstrikaði mikilvægi þess að á fundi fjármálaráðherra G-20 í þessari viku að ríkisstjórnir styddu við bakið á WHO og árétti það að takast ætti við faraldrinum með faraldsfræðilegum gögnum byggðar á vísindalegum staðreyndum og að tryggja þurfi jafnt aðgengi fólks að bóluefnum.

Baráttan við COVID-19 faraldurinn ætti að haldast í hendur við bólusetningu fyrir banvænum sjúkdómum eins og mislingum, lungnabólgu og niðurgangi,“ undirstrikaði Tedros. „Þetta er ekki spurning um annað hvort/eða, það væri hægt að gera bæði“.

Apabóla

Tedros nefndi einnig apabólu, en alls hefur  greinst 9.200 tilfelli í 63 löndum. Í næstu viku mun neyðarnefnd vegna sjúkdómsins koma saman aftur til að skoða þróun, árangur mótvægisaðgerða hingað til og næstu skref til að takast á við faraldurinn.

Hann benti á starf vísindaráðs WHO sem hann setti á laggirnar fyrir ári síðan. Tilgangur þess er að veita ráðgjöf um framfarir í vísindum og tækni sem hafa áhrif á heilsu og væri „óaðskiljanlegur við þróun prófana, meðferða og bóluefna“.

Sjá nánar umfjöll UN hér

Ný yfirlýsing eftir Hafráðstefnu SÞ 2022

Mynd: United Nations

Annarri hafráðstefnu Sameinuðu þjóðanna lauk föstudaginn  1. júlí en eftir viku af umræðum og atburðum í Lissabon var ný pólitísk yfirlýsing samþykkt: “Hafið er hornsteinn alls lífs á jörðinni og framtíðarinnar”.

Yfir 160 lönd sammæltust um þessa yfirlýsingu en það sýnir okkur einnig hve mikið er í húfi og hve alvarlegt ástandið er. Loftslagsbreytingar sem eru ein helsta ógn jarðar eru að hafa gífurleg áhrif á líf neðansjávar.

 

Mynd: Nicolas Hahn

Í lokayfirlýsingu ráðstefnunnar viðurkenndu leiðtogar heimsins “sameiginleg mistök” og hvöttu til aukins metnaðar til að tryggja að brugðist verði við hræðilegu ástandi hafsins og viðurkenndu hreinskilnislega að vera „mjög brugðið vegna neyðarástandsins á heimsvísu sem blasir við hafinu“.

Yfirlýsingin skuldbindur þjóðir til að grípa tafarlaust til vísindatengdra og nýstárlegra aðgerða, þar á meðal meðal:

  • Að efla alþjóðlegar, svæðisbundnar og innlendar vísindalegalegar rannsóknir og leggja sig fram við kerfisbundna gagnaöflun.
  • Viðurkenna mikilvægt hlutverk frumbyggja, hefðbundinnar og staðbundinnar þekkingar til að þróa lausnir
  • Að efla samvinnu og skiptast á bestu aðferðunum innan hafvísindarannsókna
  • Kanna nýstárlegar fjármögnunarlausnir
  • Að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá alþjóðlegum sjóflutningum
  • Að efla konur, börn og unglinga með viðeigandi þekkingu og færni til að hjálpa þeim að leggja sitt af mörkum fyrir heilsu hafsins

Yfirlýsingin er ekki bundin í lög en er mikilvægt skref í átt að því að ná Heimsmarkmiðum SÞ um sjálfbæra þróun, sér í lagi markmiði 14 sem snýr að lífi neðansjávar.

Á ráðstefnunni sagði Guðlaugur Þór Þórðarson umhverfis-, orku- og loftslagsmálaráðherra Hafréttarsamning Sameinuðu þjóðanna (e. UNCLOS, The United Nations Convention on the Law of the Sea) vera eitt mesta afrek heimsins, sem gefur okkur meiri stöðugleika og fyrirsjáanleika og stuðlar að friði og öryggi.

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra tók einnig til máls á ráðstefnunni. Þar talaði hún um málefni hafsins  og að þau skipti sköpum fyrir loftslagsaðgerðir og til að fæða jarðarbúa. Stefnur og reglur er varðar hafið eru því gríðarlega mikilvægar fyrir efnahagsþróun, félagslegar framfarir og réttlát umskipti.

Eva Harðardóttir er ný í stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi

Eva Harðardóttir, nýr stjórnarmeðlimur í Félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi.

Í lok maí var stjórnarfundur hjá Félaginu og gefin út ársskýrsla ásamt ársreikningum. Ljóst var fyrir fundinn að breytingar væru framundan hjá stjórn félagsins en tveir stjórnarmeðlimir sögðu sæti sínu lausu, þær Marta Magnúsdóttir og Hólmfríður Arnardóttir. Félagið þakkar þeim tveim vel unnin störf í þágu félagsins og óskar þeim velfarnaðar.

Önnur breyting var á en Eva Harðardóttir, uppeldis- og menntunarfræðingur bauð sig fram í stjórn sem samþykkti inngöngu hennar einróma. Að undanförnu hefur Eva, sem hefur víðtæka þekkingu á málefnum Sameinuðu þjóðanna lagt félaginu lið meðal annars við UNESCO- skólaverkefnið og heimsmarkmiðin.

Eva Harðardóttir, nýr stjórnarmeðlimur í Félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi.

 

„Síðan ég var barn og unglingur hef ég haft brennandi áhuga á fólki og heiminum í heild sinni. Mér finnst mikilvægt að læra stöðugt af því hvernig við upplifum heiminn með ólíkum hætti á sama tíma og við leitumst við að stuðla að samvinnu og sátt á milli ólíkra hópa, fólks og náttúru í gegnum sameiginleg gildi sem snúa að friði, jafnrétti og frelsi.“

Í gegnum menntun sína og starf sem uppeldis- og menntunarfræðingur, kennari á ólíkum skólastigum og menntasérfræðingur hjá UNICEF í Malaví hefur hún lagt áherslu á mikilvægi þess að standa vörð um þau grundvallarmannréttindi barna og ungmenna að tilheyra og vera þátttakendur í samfélagi jafningja. Hún segir menntun spilar þar afskaplega stórt hlutverk m.a. með því að stuðla að sjálfbærni og hnattrænni borgaravitund. Við stöndum frammi fyrir því að þvingaðir fólksflutningar fari vaxandi í heiminum öllum og því aðkallandi að mati Evu að samfélög um heim allan axli sameiginlega ábyrgð á því að skapa ungu fólki með bakgrunn innflytjenda og flóttafólks öruggt rými til að vaxa og dafna.

„Ég vonast til þess að þekking mín og reynsla nýtist vel í félagi SÞ á Íslandi og er afar þakklát fyrir það að fá að láta til mín taka á þessum mikilvæga vettvangi m.a. á sviði menntunar og menningar. Innan félagsins starfar fólk með afar víðtæka reynslu og bakgrunn sem ég hlakka til að læra af og með í gegnum þau fjölmörgu spennandi verkefni sem framundan eru.“

Stjórn býður Evu hjartanlega velkomna og hlakkar til samstarfsins.

Stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna skipa: 

  • Hafdís Hrönn Hafsteinsdóttir, formaður. Alþingismaður, í leyfi frá störfum sem lögfræðingur hjá nefnd um eftirlit með lögreglu.
  • Páll Ásgeir Davíðsson, varaformaður. Verkefnastjóri í málefnum réttarríkis og mannréttinda hjá Þróunaráætlun SÞ (UNDP)
  • Sigurður Ingi Sigurpálsson.
  • Böðvar Ragnarsson, þjóðfræðinemi við Háskóla Íslands.
  • Eva Harðardóttir, uppeldis- og menntunarfræðingur og doktorsnemi í Háskóla Íslands með rannsóknarefni ungs flóttafólks og alþjóðlegrar borgaravitundar.
  • Sólveig Þorvaldsdóttir, framkvæmdastjóri Rainrace.
  • Susan Christianen, viðskiptaþróunar- og markaðsstjóri hjá Auðna.
  • Svava Jónsdóttir, blaðamaður.
  • Sveinn H. Guðmarsson, deildarstjóri hjá Utanríkisráðuneytinu.
  • Þórður Kristinsson, kennari við UNESCO skólann Kvennaskólann í Reykjavík og Jafnréttisskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna.
  • Védís Sigrúnar Ólafsdóttir, verkefnastjóri Jafnréttisskóla GRÓ.
  • Viktoría Valdimarsdóttir, stofnandi og framkvæmdastjóri stjórnar hjá Ábyrgum lausnum ehf.

Fulltrúi UNFPA í Afghanistan heimsótti Ísland í síðustu viku

Dr. Aleksandar Sasha Bodiroza, fulltrúi Mannfjöldasjóðs (e. UNFPA) í Afghanistan var staddur hér á landi í síðustu viku.

Hann átti fund í Miðstöð SÞ ásamt Pernille, framkvæmdastjóra UNFPA á Norðurlöndunum og Mette og Emmi, tengiliðum ytri samskipta og ræddi við starfsfólk Félagsins, UNICEF og UN Women.

Mynd: UNFPA Nordic and Baltic. Frá vinstri:Mette tengiliður ytri samskipta UNFPA á Norðurlöndum, Kristrún verkefnastjóri UNESCO-skóla, Vala framkvæmdastjóri FSÞ, Dr. Aleksandar Sasha Bodiroza, Eyrún sérfræðingur í fjáröflun hjá UNICEF, Pernille framkvæmdastjóri UNFPA á Norðurlöndunum, Emmi tengiliður ytri samskipta UNFPA á Norðurlöndunum og Stella framkvæmdastýra UN Women.

 

Sasha fjallaði um þá alvarlegu stöðu sem konur og stúlkur í Afghanistan hafa búið við frá yfirtöku Talíbana þann 15. ágúst sl. Réttindi sem höfðu að miklu leyti áunnist fyrir konur í landinu síðustu áratugi hurfu eins og dögg fyrir sólu á einni nóttu. Mikil aukning hefur orðið á kynbundnu ofbeldi en það er gríðarlega mikilvægt að vinna gegn því með fræðslu og úrræðum fyrir þá hópa samfélagsins sem eiga í mestri hættu. UNFPA vinnur einnig að styrkingu mæðraverndar þar í landi, sálræna aðstoð. Reynst hefur erfitt fyrir margar stofnanir SÞ að vinna þar að málefnum er snúa sérstaklega að konum. Þá fjallaði Sasha líka um mikilvægi ungmenna almennt í landinu og að ná til fólks af öllum kynjum en um 67% þjóðarinnar er undir 25 ára. Eftir að stríð braust út í Úkraínu hefur illa tekist að fjármagna þá miklu þörf á aðstoð sem er á svæðinu. Því er ljóst að heilu kynslóðirnar af ungu fólki í landinu býr við verulega skert réttindi.

Þær stofnanir SÞ sem starfa á Íslandi, bæði UNICEF og UN Women hafa viðveru í Afghanistan og það var því áhrifaríkt fyrir starfsfólk Miðstöðvar Sameinuðu þjóðanna á Íslandi að hitta Sasha og ræða við hann um málefni kvenna og stúlkna sem búa við skert réttindi á svæðinu. Nýlega reið einnig þar yfir mannskæður jarðskjálfti þar sem talið er að rúmlega 1.000 manns hafi látið lífið og fleiri þúsundir særðust eða misstu heimili sín. Í landinu sem er afar strjábýlt býr fólk einnig við sult og óöryggi. Eldri stúlkur fá ekki að ganga í skóla lengur eða gegna opinberum störfum og innviðir í landinu óöruggir.

Mynd: IOM. Fjölskyldur í Paktika þurfa á brýnni aðstoð að halda eftir að heimili þeirra eyðilögðust í jarðskjálftanum sem reið yfir Afghanistan.

 

Dr. Aleksandar átti einnig fund með fulltrúum utanríkis og þróunarmálanefndar Alþingis og fulltrúum úr Utanríkisráðuneytinu, enda er stofnunin búin að eiga í löngu og farsælu samstarfi með íslenskum stjórnvöldum og mun áfram koma til með að gera.

High Level Political Forum hófst í dag í New York

Fundur HLPF (e. High – Level Political Forum) hófst í morgun í New York. Fundurinn er undir merkjum Efnahags- og Félagsmálaráðs Sameinuðu þjóðanna dagana 5-7. Júlí, 11-15. Júlí og mun svo ljúka formlega mánudaginn 18. Júlí. 

HLPF er miðlægur vettvangur Sameinuðu þjóðanna fyrir eftirfylgni og endurskoðun á 2030 stefnuyfirlýsingunni um heimsmarkmið SÞ um sjálfbæra þróun á heimsvísu, en þau gilda til ársins 2030.

Allsherjarþingið ákvað í ályktun sinni 67/290 að vettvangurinn hittist árlega á vegum Efnahags- og Félagsmálaráðsins í átta daga, þar af þriggja daga ráðherra lotu og á fjögurra ára fresti á vettvangi þjóðhöfðingja og ríkisstjórna skv. á vegum Allsherjarþings í tvo daga. 

Yfirskrift fundarins að þessu sinni er “Building back better from the coronavirus disease (COVID-19) while advancing the full implementation of the 2030 Agenda for Sustainable Development” og snýr að þeim áhrifum sem Covid – 19 hefur haft á heimsbyggðina og hvernig hægt sé að samþætta og tvinna uppbyggingarstarfið við heimsmarkmið SÞ um sjálfbæra þróun. 

Þannig mun HLPF endurskoða ítarleg markmið um sjálfbæra þróun númer 4 um gæði menntunar, 5. markmið um jafnrétti kynjanna, 14. markmið um líf neðansjávar, 15. markmið um líf á landi og 17.markmið um samstarf um markmiðin. Endurskoðun markmiðanna  mun svo taka tillit til mismunandi áhrifa COVID-19 heimsfaraldursins á heimsmarkmiðin.

Í ár munu 44 ríki gefa út svokallaða VNR skýrslu (e. Voluntary National Review) en hún gefur innsýn í stöðu ríkjanna er varðar heimsmarkmiðin. Á næsta ári mun Ísland gefa næst út slíka skýrslu, en hún var síðast gefin út árið 2019. Það verður áhugavert að sjá árangurinn milli ára þegar þar að kemur fyrir Ísland.

Fyrir áhugasama má hér lesa síðustu VNR skýrslu Íslands frá árinu 2019

Námskeið fyrir kennara um Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi stendur fyrir námskeiði fyrir kennara um Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun. Námskeiðið verður haldið 11. ágúst í Salaskóla í Kópavogi frá kl. 9-12. Námskeiðsgjald er kr. 5.000 (hægt er að sækja um styrk frá KÍ).
Skráning sendist á kristrun@un.is.

Á námskeiðinu, sem ætlað er fyrir leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla, verður farið í merkingu og markmið heimsmarkmiðanna og hvernig þau eru hugsuð út frá kennslu. Þátttakendur á námskeiðinu fá í hendur tæki og tól til að nýta með markvissum hætti.

Kennari á námskeiðinu er Eva Harðardóttir sem býr yfir mikilli þekkingu á Heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun og hefur m.a. byggt námskeið sín á þeim grunni. Eva er uppeldis- og menntunarfræðingur og stundar doktorsnám við Háskóla Íslands. Rannsóknaráhersla hennar í doktorsnámi snýr að ungu flóttafólki og alþjóðlegri borgaravitund. Eva hefur starfað sem aðjúnkt við Menntavísindasvið Háskóla Íslands og hefur kennt fjölmörg námskeið m.a. um lýðræði, mannréttindi og borgaravitund ungs fólks. Eva starfaði sem menntunarsérfræðingur á vegum UNICEF í Malaví frá 2013-2016.

 

UNESCO “Transforming Education” Pre-Summit

Undirbúningsfundur eða “Pre-Summit” fyrir leiðtogafund UNESCO 19.september 2022 um leiðir til umbreytinga á menntun var haldinn 28.-30.júní í París af franska forsætisráðuneytinu og framkvæmdastórn Evrópusambandsins til að ræða hlutverk Evrópusambandsins í umbreytingum á menntun. Mikilvægt er að hrinda heimsmarkmiði nr 4: Menntun fyrir alla, án aðgreiningar og stuðla að símenntunartækifærum, í framkvæmd og var fundinum ætlað að knýja fram þær breytingar sem þurfa að eiga sér stað næstu árin. Einnig var tilefni til að virkja umræður um umbreytingu á menntun, útbúa grunnskipulag og efla samstöðu fyrir aðalfundinn.

Þá var lögð áhersla á að vinna að nýstárlegum lausnum og efla menntunarsamstarf á svæðisbundnum og alþjóðlegum vettvangi. Kynnt voru dæmi um alþjóðleg samstörf milli ESB, aðildarríkja og samstarfslanda á sviði menntunar, til dæmis “E-Youth” í Mósambík. E-Youth snýst um valdeflingu ungra kvenna með stuðningi við þær stúlkur sem vilja læra tölvunarfræði, tækni, verkfræði og stærðfræði og forritun. Þetta samstarf styrkir einnig samstarf á milli háskóla í Mósambík og Evrópu en einnig er boðið upp á styrki til ungra Mósambíkbúa sem stunda nám í Evrópu.

Franska forsætisráðið – fulltrúar franska mennta- og æskulýðsráðuneytisins og Evrópu- og utanríkisráðuneytisins – og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins fögnuðu á leiðtogafundinum markmiðinu um umbreytingu á menntun og hafa ítrekað skuldbindingu ESB um að efla viðleitni sína og efla hlutverk sitt í alþjóðlegu samstarfi hvað varðar að efla menntun. Að efla menntun er skref í áttina að því að ná sjálfbærrar þróunar markmiðunum. Einnig er það skref í átt að jafnari samfélögum sem eru án aðgreiningar og fær um að stjórna stafrænum og vistfræðilegum umbreytingum á eigin spýtur.

Ásmundur Einar Daðason, mennta- og barnamálaráðherra og Inga Huld Ármann, ungmennafulltrúi SÞ á sviði barna og ungmenna voru meðal þeirra sem sóttu #TransformingEducation leiðtogafund UNESCO í París fyrir hönd Íslands en hann kláraðist í gær.

 

Antonio Guterres, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu Þjóðanna hafði þetta að segja um #TransformingEducation UNESCO fundinn.

 

 

 

 

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi skrifar undir nýjan samning við Mennta- og barnamálaráðuneytið um UNESCO-verkefnið.

Í morgun skrifaði Vala Karen Viðarsdóttir, framkvæmdastjóri Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi, og Ásmundur Einar Daðason, mennta- og barnamálaráðherra, undir fjögurra ára samning um UNESCO-skólaverkefnið.

Verkefnið hófst sem tilraunaverkefni fyrir rúmum sjö árum síðan. UNESCO-skólum hefur fjölgað síðustu tvö árin og eru þeir eru nú tólf talsins: einn leikskóli, fjórir grunnskólar og sjö framhaldsskólar. Þá eru fleiri skólar í umsóknarferlinu. Verkefnastjóri UNESCO-skóla á Íslandi er Kristrún María Heiðberg.

„Samningurinn er tímamótasamningur en um ræðir einn stærsta samning sem Félag Sameinuðu þjóðanna hefur gert til þessa. Næstu fjögur árin mun Félagið halda áfram að efla verkefnið enn frekar og fjölga skólunum í samstarfi við ráðuneytið og íslensku UNESCO nefndina. Það eru breyttir tímar í samfélaginu okkar og við sjáum hversu mikilvægt það er að börn og ungmenni fái fræðslu í takt við það, hvort sem það er á sviði mannréttinda, alþjóðasamvinnu, heimsmarkmiðanna eða friðar. Við hjá Félaginu erum stolt og hreykin af þeim árangri sem náðst hefur með verkefninu hingað til og okkur hlakkar mikið til að halda þeirri vinnu áfram næstu árin með öllum sem koma að verkefninu,“ sagði Vala Karen Viðarsdóttir, framkvæmdastjóri FSÞ, við þessi tímamót.

Samningurinn er liður í að efla fjölbreytt starf á vettvangi UNESCO og hluti af áherslum Íslands sem aðili að framkvæmdastjórn UNESCO árin 2021-2025.

Mynd: Sigurður Mikael. Ásmundur Einar og Vala Karen eftir undirskrift samningsins í Miðstöð Sameinuðu þjóðanna í morgun.

 

Ásmundur Einar Daðason, mennta- og barnamálaráðherra:

„Það er mikilvægt að undirbúa börn fyrir framtíðina með hliðsjón af gildum heimsmarkmiðanna. UNESCO-skólaverkefnið er liður í því starfi og hlakkar ráðuneytið til frekara samstarfs á komandi árum“.

Næstu fjögur árin mun félagið halda áfram að efla verkefnið enn frekar og fjölga skólunum í samstarfi við ráðuneytið og íslensku UNESCO-nefndina.

Meginmarkmið samningsins eru:

  • að styðja við innleiðingu á helstu þemum UNESCO-skóla: alþjóðasamvinnu, starfsemi Sameinuðu þjóðanna, heimsmarkmiðin, frið og mannréttindi á leikskóla-, grunnskóla og framhaldsskólastigi;
  • að styðja við framgang aðgerðar 8 í menntastefnu stjórnvalda, Raddir unga fólksins – virkt nemendalýðræði á öllum skólastigum;
  • að styðja við stefnu um Barnvænt Ísland og
  • að efla lýðræðis- og mannréttindamenntun.
Mynd: Sigurður Mikael. Frá vinstri: Hafdís Hrönn Hafsteinsdóttir, stjórnarformaður hjá Félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi; Hera Melgar, starfsnemi hjá Félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi; Ásmundur Einar Daðason, mennta- og barnamálaráðherra; Vala Karen Viðarsdóttir, framkvæmdastjóri Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi; Kristrún María Heiðberg, verkefnastjóri UNESCO-skóla á Íslandi og Óskar Haukur Níelsson og Guðni Olgeirsson, sérfræðingar í mennta- og barnamálaráðuneytinu.

 

Alþjóðlegur áratugur frumbyggjatungumála 2022-2032 UNESCO

Á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í desember 2019 var ákveðið að áratugurinn 2022-2032 yrði Alþjóðlegur áratugur frumbyggjatungumála eða IDIL (e. International Decade of Indigenous Languages). Fellur það í hlut stofnunarinnar UNESCO að standa að baki málefninu.

Helsta markmið áratugar frumbyggjamála er að vekja athygli á fækkun minnihlutamála, frumbyggjamála og fámennismála og minna á þörfina fyrir að varðveita þau og efla. Einnig verður lögð áhersla á að kynna frumbyggjamál á landsvísu og alþjóðavísu.

Með aukinni hnattvæðingu veikjast minnihluta-, frumbyggja- og fámennismál og eiga í hættu að deyja út. Samkvæmt UNESCO eru um 6.700 tungumál í heiminum í dag, en um 40% þeirra eru í útrrýmingarhættu. Þegar tungumál deyja út, er menning og þekking þess menningarhóps sem talar tungumálið einnig í útrýmingarhættu. Frumbyggjar eru oft einangraðir frá pólitísku og félagslegu umhverfi landanna sem þeir búa í vegna staðsetningar samfélaga þeirra, öðruvísi sögu, menningu, tungumála og hefða þeirra.

Frumbyggjar eru mikilvægir leiðtogar í verndun umhverfisins og ættu þekkingar- og samskiptakerfi þeirra í rauninni að vera viðurkennd í stefnumótun til sjálfbærrar þróunar, friðaruppbyggingar og sátta. Tungumál frumbyggja gera heiminn fjölbreyttari og án þeirra væri heimurinn fátækari.

Ásamt Noregi verður Ísland í stýrihóp fyrir hönd Evrópu en Birna Arinbjörnsdóttir er fulltrúi Íslands í stýrihópnum og undirbúningsnefnd UNESCO.

Vigdísarstofnun mun sjá um verkefni sem lúta að fámennistungumálum og hefur verið stofnaður vinnuhópur sem skipuleggur þau verkefni sem Vigdísarstofnun mun sjá um. Í vinnuhópnum eru Ásdís Rósa Magnúsdóttir stjórnarformaður Vigdísarstofnunar, Halldóra Jóhanna Þorláksdóttir og Sofiya Zahova starfsmenn miðstöðvarinnar.

Samkvæmt Vigdísarstofnun ætlar stofnunin að:

  • Leggja áherslu á verkefni sem tengjast fámennismálumhverfi, minnihlutamálum og bókmenntum þeirra;
  • Skapa vettvang fyrir umræður um áhrif tungumálasambýlis á minnihluta- og fámennismál og endurskoðun á málstefnum til að ýta undir lífvænleika tungumála;
  • Leggja áherslu á vægi þýðinga frá og yfir á fámennismál;
  • Deila, kynna og miðla upplýsingum um IDIL 2022-2032, verkefni, starfsemi og árangur á Íslandi og meðal samstarfsaðila.

Hægt er að sjá nánari upplýsingar um Alþjóðlegan áratug frumbyggjatungumála hér

Og á síðu UNESCO sem er tileinkuð IDIL 2022-2032.