Í lok maí var stjórnarfundur hjá Félaginu og gefin út ársskýrsla ásamt ársreikningum. Ljóst var fyrir fundinn að breytingar væru framundan hjá stjórn félagsins en tveir stjórnarmeðlimir sögðu sæti sínu lausu, þær Marta Magnúsdóttir og Hólmfríður Arnardóttir. Félagið þakkar þeim tveim vel unnin störf í þágu félagsins og óskar þeim velfarnaðar.

Önnur breyting var á en Eva Harðardóttir, uppeldis- og menntunarfræðingur bauð sig fram í stjórn sem samþykkti inngöngu hennar einróma. Að undanförnu hefur Eva, sem hefur víðtæka þekkingu á málefnum Sameinuðu þjóðanna lagt félaginu lið meðal annars við UNESCO- skólaverkefnið og heimsmarkmiðin.

 

„Síðan ég var barn og unglingur hef ég haft brennandi áhuga á fólki og heiminum í heild sinni. Mér finnst mikilvægt að læra stöðugt af því hvernig við upplifum heiminn með ólíkum hætti á sama tíma og við leitumst við að stuðla að samvinnu og sátt á milli ólíkra hópa, fólks og náttúru í gegnum sameiginleg gildi sem snúa að friði, jafnrétti og frelsi.“

Í gegnum menntun sína og starf sem uppeldis- og menntunarfræðingur, kennari á ólíkum skólastigum og menntasérfræðingur hjá UNICEF í Malaví hefur hún lagt áherslu á mikilvægi þess að standa vörð um þau grundvallarmannréttindi barna og ungmenna að tilheyra og vera þátttakendur í samfélagi jafningja. Hún segir menntun spilar þar afskaplega stórt hlutverk m.a. með því að stuðla að sjálfbærni og hnattrænni borgaravitund. Við stöndum frammi fyrir því að þvingaðir fólksflutningar fari vaxandi í heiminum öllum og því aðkallandi að mati Evu að samfélög um heim allan axli sameiginlega ábyrgð á því að skapa ungu fólki með bakgrunn innflytjenda og flóttafólks öruggt rými til að vaxa og dafna.

„Ég vonast til þess að þekking mín og reynsla nýtist vel í félagi SÞ á Íslandi og er afar þakklát fyrir það að fá að láta til mín taka á þessum mikilvæga vettvangi m.a. á sviði menntunar og menningar. Innan félagsins starfar fólk með afar víðtæka reynslu og bakgrunn sem ég hlakka til að læra af og með í gegnum þau fjölmörgu spennandi verkefni sem framundan eru.“

Stjórn býður Evu hjartanlega velkomna og hlakkar til samstarfsins.

Stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna skipa: 

• Hafdís Hrönn Hafsteinsdóttir, formaður. Alþingismaður, í leyfi frá störfum sem lögfræðingur hjá nefnd um eftirlit með lögreglu.
• Páll Ásgeir Davíðsson, varaformaður. Verkefnastjóri í málefnum réttarríkis og mannréttinda hjá Þróunaráætlun SÞ (UNDP)
• Sigurður Ingi Sigurpálsson.
• Böðvar Ragnarsson, þjóðfræðinemi við Háskóla Íslands.
• Eva Harðardóttir, uppeldis- og menntunarfræðingur og doktorsnemi í Háskóla Íslands með rannsóknarefni ungs flóttafólks og alþjóðlegrar borgaravitundar.
• Sólveig Þorvaldsdóttir, framkvæmdastjóri Rainrace.
• Susan Christianen, viðskiptaþróunar- og markaðsstjóri hjá Auðna.
• Svava Jónsdóttir, blaðamaður.
• Sveinn H. Guðmarsson, deildarstjóri hjá Utanríkisráðuneytinu.
• Þórður Kristinsson, kennari við UNESCO skólann Kvennaskólann í Reykjavík og Jafnréttisskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna.
• Védís Sigrúnar Ólafsdóttir, verkefnastjóri Jafnréttisskóla GRÓ.
• Viktoría Valdimarsdóttir, stofnandi og framkvæmdastjóri stjórnar hjá Ábyrgum lausnum ehf.

Dr. Aleksandar Sasha Bodiroza, fulltrúi Mannfjöldasjóðs (e. UNFPA) í Afghanistan var staddur hér á landi í síðustu viku.

Hann átti fund í Miðstöð SÞ ásamt Pernille, framkvæmdastjóra UNFPA á Norðurlöndunum og Mette og Emmi, tengiliðum ytri samskipta og ræddi við starfsfólk Félagsins, UNICEF og UN Women.

 

Sasha fjallaði um þá alvarlegu stöðu sem konur og stúlkur í Afghanistan hafa búið við frá yfirtöku Talíbana þann 15. ágúst sl. Réttindi sem höfðu að miklu leyti áunnist fyrir konur í landinu síðustu áratugi hurfu eins og dögg fyrir sólu á einni nóttu. Mikil aukning hefur orðið á kynbundnu ofbeldi en það er gríðarlega mikilvægt að vinna gegn því með fræðslu og úrræðum fyrir þá hópa samfélagsins sem eiga í mestri hættu. UNFPA vinnur einnig að styrkingu mæðraverndar þar í landi, sálræna aðstoð. Reynst hefur erfitt fyrir margar stofnanir SÞ að vinna þar að málefnum er snúa sérstaklega að konum. Þá fjallaði Sasha líka um mikilvægi ungmenna almennt í landinu og að ná til fólks af öllum kynjum en um 67% þjóðarinnar er undir 25 ára. Eftir að stríð braust út í Úkraínu hefur illa tekist að fjármagna þá miklu þörf á aðstoð sem er á svæðinu. Því er ljóst að heilu kynslóðirnar af ungu fólki í landinu býr við verulega skert réttindi.

Þær stofnanir SÞ sem starfa á Íslandi, bæði UNICEF og UN Women hafa viðveru í Afghanistan og það var því áhrifaríkt fyrir starfsfólk Miðstöðvar Sameinuðu þjóðanna á Íslandi að hitta Sasha og ræða við hann um málefni kvenna og stúlkna sem búa við skert réttindi á svæðinu. Nýlega reið einnig þar yfir mannskæður jarðskjálfti þar sem talið er að rúmlega 1.000 manns hafi látið lífið og fleiri þúsundir særðust eða misstu heimili sín. Í landinu sem er afar strjábýlt býr fólk einnig við sult og óöryggi. Eldri stúlkur fá ekki að ganga í skóla lengur eða gegna opinberum störfum og innviðir í landinu óöruggir.

 

Dr. Aleksandar átti einnig fund með fulltrúum utanríkis og þróunarmálanefndar Alþingis og fulltrúum úr Utanríkisráðuneytinu, enda er stofnunin búin að eiga í löngu og farsælu samstarfi með íslenskum stjórnvöldum og mun áfram koma til með að gera.

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi stendur fyrir námskeiði fyrir kennara um Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun. Námskeiðið verður haldið 11. ágúst í Salaskóla í Kópavogi frá kl. 9-12. Námskeiðsgjald er kr. 5.000 (hægt er að sækja um styrk frá KÍ).
Skráning sendist á kristrun@un.is.

Á námskeiðinu, sem ætlað er fyrir leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla, verður farið í merkingu og markmið heimsmarkmiðanna og hvernig þau eru hugsuð út frá kennslu. Þátttakendur á námskeiðinu fá í hendur tæki og tól til að nýta með markvissum hætti.

Kennari á námskeiðinu er Eva Harðardóttir sem býr yfir mikilli þekkingu á Heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun og hefur m.a. byggt námskeið sín á þeim grunni. Eva er uppeldis- og menntunarfræðingur og stundar doktorsnám við Háskóla Íslands. Rannsóknaráhersla hennar í doktorsnámi snýr að ungu flóttafólki og alþjóðlegri borgaravitund. Eva hefur starfað sem aðjúnkt við Menntavísindasvið Háskóla Íslands og hefur kennt fjölmörg námskeið m.a. um lýðræði, mannréttindi og borgaravitund ungs fólks. Eva starfaði sem menntunarsérfræðingur á vegum UNICEF í Malaví frá 2013-2016.

 

Á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í desember 2019 var ákveðið að áratugurinn 2022-2032 yrði Alþjóðlegur áratugur frumbyggjatungumála eða IDIL (e. International Decade of Indigenous Languages). Fellur það í hlut stofnunarinnar UNESCO að standa að baki málefninu.

Helsta markmið áratugar frumbyggjamála er að vekja athygli á fækkun minnihlutamála, frumbyggjamála og fámennismála og minna á þörfina fyrir að varðveita þau og efla. Einnig verður lögð áhersla á að kynna frumbyggjamál á landsvísu og alþjóðavísu.

Með aukinni hnattvæðingu veikjast minnihluta-, frumbyggja- og fámennismál og eiga í hættu að deyja út. Samkvæmt UNESCO eru um 6.700 tungumál í heiminum í dag, en um 40% þeirra eru í útrrýmingarhættu. Þegar tungumál deyja út, er menning og þekking þess menningarhóps sem talar tungumálið einnig í útrýmingarhættu. Frumbyggjar eru oft einangraðir frá pólitísku og félagslegu umhverfi landanna sem þeir búa í vegna staðsetningar samfélaga þeirra, öðruvísi sögu, menningu, tungumála og hefða þeirra.

Frumbyggjar eru mikilvægir leiðtogar í verndun umhverfisins og ættu þekkingar- og samskiptakerfi þeirra í rauninni að vera viðurkennd í stefnumótun til sjálfbærrar þróunar, friðaruppbyggingar og sátta. Tungumál frumbyggja gera heiminn fjölbreyttari og án þeirra væri heimurinn fátækari.

Ásamt Noregi verður Ísland í stýrihóp fyrir hönd Evrópu en Birna Arinbjörnsdóttir er fulltrúi Íslands í stýrihópnum og undirbúningsnefnd UNESCO.

Vigdísarstofnun mun sjá um verkefni sem lúta að fámennistungumálum og hefur verið stofnaður vinnuhópur sem skipuleggur þau verkefni sem Vigdísarstofnun mun sjá um. Í vinnuhópnum eru Ásdís Rósa Magnúsdóttir stjórnarformaður Vigdísarstofnunar, Halldóra Jóhanna Þorláksdóttir og Sofiya Zahova starfsmenn miðstöðvarinnar.

Samkvæmt Vigdísarstofnun ætlar stofnunin að:

• Leggja áherslu á verkefni sem tengjast fámennismálumhverfi, minnihlutamálum og bókmenntum þeirra;
• Skapa vettvang fyrir umræður um áhrif tungumálasambýlis á minnihluta- og fámennismál og endurskoðun á málstefnum til að ýta undir lífvænleika tungumála;
• Leggja áherslu á vægi þýðinga frá og yfir á fámennismál;
• Deila, kynna og miðla upplýsingum um IDIL 2022-2032, verkefni, starfsemi og árangur á Íslandi og meðal samstarfsaðila.

Hægt er að sjá nánari upplýsingar um Alþjóðlegan áratug frumbyggjatungumála hér

Og á síðu UNESCO sem er tileinkuð IDIL 2022-2032.

 

Dr. Najat Maalla M´jid, sérlegur sendifulltrúi aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu Þjóðanna um ofbeldi gegn börnum, lauk í fyrradag þriggja daga opinberri heimsókn sinni í boði mennta- og barnamálaráðherra Íslands, Ásmundi Einari Daðasyni.  Dr. M´jid hefur haft mikinn áhuga á þeim breytingum sem ráðherra hefur verið að vinna að á umhverfi barna hér á landi og komið að þeirri vinnu sem ráðgjafi.

Najat er fædd í Marokkó, er menntaður barnalæknir og er með meistaragráðu í mannréttindum. Hún hefur áður sinnt starfi sérlegum sendifulltrúa SÞ í málefnum barna, en á sviði barnaþrælkunar, barnavændi og barnakláms. Najat átti fundi með hérlendum aðilum er vinna að málefnum barna og baráttu gegn ofbeldi gagnvart börnum og endurskoðun á umhverfi barna hér á landi.

Hún  kom ásamt ráðherra og fulltrúum ráðuneytisins á fund í Miðstöð SÞ á Íslandi þar sem hún hitti framkvæmdastýrur félaganna á hæðinni ásamt starfsfólki og fulltrúum ungmennaráðs UN Women.

 

Najat talar um mikilvægi þess að fjárfesta í málefnum sem snúa að bættri stöðu barna um allan heim, ekki síður vegna þess að þau eru framtíðin, heldur eru þau nútíðin og hvernig ríkjum heimsins tekst að bæta alla umgjörð um farsæld barna fellur í okkar hlut. Ef ekkert verður að gert munum við ekki ná markmiðum heimsmarkmiðanna sem snýr að því að enginn skuli skilinn eftir. Þá fagnaði hún árangri Íslands í málaflokknum og tók undir mikilvægi samþykktar löggjafar um farsæld barna sem tók gildi í fyrra og hvatti hún alla hagaðila til áframhaldandi góðra verka.

Í tilefni af alþjóðadegi menningalegrar fjölbreytni UNESCO var fjölbreytileikanum fagnað í Landakotsskóla í síðasta mánuði með verkefninu “Menningarmót – fljúgandi teppi”.

Menningarmótið er þverfagleg kennsluaðferð hugsuð til þess að varpa ljósi á styrkleika og fjölbreytta menningu og tungumál nemendanna með skapandi hætti. Hugmyndafræði Menningarmótsins er í góðu samræmi við áherslur UNESCO um viðurkenningu á fjölbreyttri menningu og heimsmarkmið 4.7 en þar segir m.a:

“…menntun sem er ætlað að efla sjálfbæra þróun og sjálfbæran lífsstíl, með því að hlúa að friðsamlegri menningu, með mannréttindum, kynjajafnrétti, alheimsvitund, viðurkenndri menningarlegri fjölbreytni og framlagi menningar til sjálfbærrar þróunar.”

Kristín R. Vilhjálmsdóttir, kennari og með MA í hagnýtri menningarmiðlun er hugmyndasmiður verkefnisins. Hún hefur mótað Menningarmótin í meira en tvo áratugi og leiðbeint við að innleiða verkefnið í fjölmörgum leik-, grunn- og framhaldsskólum á Íslandi og í Danmörku.

Í Landakotsskóla hófst menningarmótið með fræðslu fyrir kennarahópinn. Síðan var Kristín með kynningar fyrir alla hópana og unnið var með menningarhugtakið gegnum ýmsar miðlunarleiðir um allan skólann. Menningarmót var svo haldið föstudaginn 20. maí þar sem afrakstur vikunnar var til sýnis. Foreldrum og forráðamönnum var boðið í heimsókn til að sjá og heyra um verkefnið og um leið fá innsýn í þá fjölbreyttu menningu og hin ýmsu áhugamál barnanna.

Landakotsskóli er UNESCO skóli og hefur  skuldbundið sig til að vinna með heimsmarkmiðin og halda upp á að minnsta kosti tvo alþjóðlega UNESCO daga. Allur skólinn tók þátt í mótinu að þessu sinni  eða um 350 nemendur skólans. Á menningarmótinu galopnuðu nemendur sína persónulega heima og allar þær “fjársjóðskistur”  sem börnin hafa að geyma og uppgötvuðu þannig með nýjum aðferðum öll hin fjöldamörgu tungumál sem eru töluð á meðal nemendanna, en um 35 tungumál eru töluð í skólanum.

Stór og fallegur tungamálaregnbogi var skapaður í lok vikunnar með ölllum gildum nemendanna. Orðin vinátta, virðing, fjölbreytileiki, friður, sköpun, traust, umburðarlyndi, samvinna og hafa þau verið þýdd yfir á öll tungumál barnanna með aðstoð foreldra. Slíkt listaverk fylgir menningarmótsferlinu og er hugmyndin – að auki að það prýði veggi skólans á fallegan hátt – að  nemendur skólans geti speglað sig í bæði gildum og tungumálum verksins.

Frá skólastjóranum Ingibjörgu Jóhannsd.:

“Kennarar voru ánægðir með hversu einlægir og góðir kynnendur og hlustendur nemendur voru. Það er mjög verðmætt fyrir börnin að fá tækifæri til að segja frá sjálfum sér og sínum áhugamálum. Margs konar tengsl og þræðir myndast milli barnanna. Og það er líka mikilvægt fyrir okkur starfsfólkið að kynnast börnunum með þessum hætti.”

Fréttin er fengin af síðu Landakotsskóla.

 

Kristrún María, verkefnastjóri UNESCO-skóla á Íslandi var viðstödd viðburðinn sjálfan ásamt starfsnema hjá Félagi SÞ. Þær segja verkefni Kristínar um hið fljúgandi töfrateppi eiga vel við gildi UNESCO og henta fullkomlega fyrir skóla sem vinna eftir gildum og markmiðum UNESCO.

Viltu vita meira um menningarmót? 

www.menningarmot.is

www.kulturkompasset.dk

Í dag er Alþjóðlegur dagur flóttafólks.

Þrátt fyrir ýmsar framfarir í málefnum flóttafólks er hraði og umfang nauðungarflutninga svo miklu meiri en lausnirnar sem til eru.
Fjöldinn hefur aukist á hverju ári undanfarinn áratug en samkvæmt UNHCR (Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna) er ekki hægt að vinna bug á þessari þróun nema með meiri áherslu á friðarumleitanir.

Á hverju ári gefur UNHCR út skýrslu um málefni flóttafólks í heiminum og var skýrslan fyrir árið 2021 gefin út í síðustu viku. Í skýrslunni er meðal annars að finna tölfræði yfir fjölda flóttafólks og hefur fjöldinn enn og aftur hækkað, en í lok ársins 2021 voru 89.3 milljónir á vergangi um allan heim. Í skýrslunni er flóttafólk vegna innrásar Rússa í Úkraínu (og frá Sahel-héraði, DRC, Nígeríu og öðrum löndum) ekki talið með þar sem tölurnar ná einungis yfir árið 2021. En ef það fólk sem hefur þurft að leggja á flótta frá byrjun ársins 2022 er talið með, er talan komin yfir 100 milljónir.

Eitt af því sem er eftirtektarvert við síðasta ár samkvæmt skýrslunni er fjöldi þeirra átaka sem höfðu róast en stigmögnuðust á ný. 23 lönd (þar sem búa samtals 850 milljónir íbúa) stóðu frammi fyrir miðlungs- eða miklum átökum samkvæmt Alþjóðabankanum. Á sama tíma eru önnur vandamál líkt og loftslagsbreytingar, matarskortur og verðbólga sem ýta undir fólksflutninga.

 

 

Þess má geta að á hverri mínútu þurfa 20 manns í heiminum að skilja allt sitt eftir til að flýja stríð, ofsóknir eða ofbeldi. Til fróðleiks má hér sjá skilgreiningar á mismunandi tegundum flóttafólks:

Flóttafólk (e. Refugees): Flóttamaður er manneskja sem þurfti að flýja heimaland sitt vegna stríðs, ofbeldis eða ofsahræðslu við ofsóknir vegna kynþáttar hans/hennar, trúarbragða, þjóðernis, aðildar í tilteknum þjóðfélagshópi eða stjórnmálaskoðana sinna.

Hælisleitendur (e. Asylum Seekers): Hælisleitendur eru fólk sem sækir um alþjóðlega vernd utan heimalanda síns. Hælisleitendur kalla sig flóttamenn en staða þeirra sem flóttafólk hefur ekki verið metin eða staðfest í landinu sem þau flúðu til.

Fólk á flótta innanlands (e. Internally Displaced Persons): Fólk á flótta innanlands er fólk sem er á flótta innan heimalands síns og hefurn því ekki farið yfir nein alþjóðleg landamæri á flótta sínum. Þetta fólk hefur þó flutt frá heimili sínu, til annars svæðis innan sama lands.

Ríkisfangslaust fólk (e. Stateless Persons): Ríkisfangslausir einstaklingar eiga ekki neitt viðurkennt ríkisfang og tilheyra því þannig séð ekki neinu landi. Ríkisfangsleysi stafar oft af mismunun gagnvart ákveðnum hópum. Ríkisfangsleysi getur útilokað fólk frá aðgangi að mikilvægri þjónustu ríkisins eins og heilbrigðisþjónustu, menntun og atvinnu.

Flóttafólk sem hefur snúið aftur heim (e. Returnees): Flóttafólk sem er í raun fyrrum flóttafólk hefur snúið aftur til síns heimalands eftir að hafa verið á flótta eða í útlegð. Þeir sem snúa aftur heim þurfa oft mikinn stuðning og tíma til aðlögunar til að tryggja að þau geti endurbyggt líf sitt í heimalandinu.